kritiken hemeroteka

7.357 kritika

Azken kritikak

« | »

Poesia kaiera / Carlos Drummond de Andrade (Koldo Izagirre) / Susa, 2014

Bidearen erdian, bide berri bat Hasier Rekondo / Berria, 2015-03-29

Munduko Poesia Kaierak, iragan urtean Susa argitaletxeak abian jarritako bildumak, dohaintza eskertu ezina egin digu bosgarren entregan, Koldo Izagirreren itzulpen ezin poetikoago baten eskutik: antzinako poesia zaharkituaren harriak erauzi nahian, modernismoren “bidearen erdian” bide berri bat eraiki zuen Carlos Drummond de Andrade poeta brasildarraren (1902-1987) unibertso poetikoa euskaraz ematea, hain zuzen ere.

Minas Gerais estatuko Iratiban familia aberats batean jaiotako poetak, Farmazia ikasketak egin ondoren, funtzionario lanetan eman zuen ia bizitza osoa. Poesia brasildar garaikidearen “sortze-agiria” idatzi zuen 1928ko uztailean Revista de Antropofagia aldizkariaren 3. zenbakian No meio do camino (Bidearen erdian) poema argitaratzean. “Ez zait inoiz atzenduko gertatu hori / betazal nekatuon bizitzan. / Ez zait inoiz atzenduko bidearen erdian / harria / harria bidearen erdian / bidearen erdian harria”. Orduan ez zuen mespretxuzko hitzik jaso, ezta larregizko laudoriorik ere, modernismoaren eta aurreko poesia tradizionalaren gaineko eztabaida sutsuenak igaroak baitziren harrezkero, baina dudarik ez dago bide berri bati ekin ziola, poeta iraultzaile, mistiko, politiko eta ironikoaren ezaugarri guztiak dituen Drummond de Andradek.

Bere poesia modernistatzat jo izan den arren, bigarren belaunaldi berantiar batean kokatua nonbait, modernismoa gainditu eta poeta fundatzaile oparoa dugu Drummond, inongo zalantzarik gabe. Argitalpen honetan, esaterako, argiro agertzen du gaien zein formaren aldetik aniztasun ikaragarria. Hala nola, erritmo jakin bati jarraiki eta formak errepikatuz aipatu Bidearen erdian poema edo Manuel Bandeira poetari eskainitako Literatur poetika poema ironikoa, edo Bonba poemarik modernistena eta errepikakorrena. Gondim de Fonseca arerio poetikoak Drummondi leporatzen zizkion “akatsen” artean, errimaren falta eta papagai baten antzera gauzak errepikatzeko joera zeuden. Poesia politikoenak ere, edo sozialenak, badu pisurik apetazko antologia poetiko honetan. Gogoangarriak dira, esaterako, prosa-poetiko narratibo eta aldi berean esperimental baten jabe, Brasilgo Aratusteei (Festa II) edo Mexikon jokatutako Munduko Kopari (1970), jokatu den mitikoena ezbairik gabe, eskainitako poemak. Vinicius de Moraes musikari eta kantari handiaren itzalak ere aurkitu ditzake zenbait bertsotan irakurleak. Ez da erraza poema batean, demagogia populistan erori gabe esan nahi da, Tostao, Rivelino, Jair edo Pele protagonista dituen poesia gorenena ehuntzea. Drummonden bihotzean, Mexiko idealizatu hartako zelai erreetan futbolaz gaindiko beste zerbait zegoen jokoan. Eta beste zerbait horretaz ari da poesia, kanonizazio guztien gainetik, ezertaz ari bada. “Botek birrindutako Jaliscoko estadioa, / belar nekatua, / bola burlatu eta burlosoa naiz. / Ikusten? Ez naiz ikusle. Jokatzen ari naiz”. Carlos Drummond de Andraderen poesiari esker, ez gara gehiago irakurle soilak, poetak gara une batez, edo poesiak dirauen bitartean bederen.

Azken kritikak

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Joannes Jauregi

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Aiora Sampedro

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak