kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Kometaren eraginpean / Jon Bilbao (Jon Alonso) / Txalaparta, 2014

Eremu ilunak Iraitz Urkulo / Berria, 2015-03-29

Jon Bilbaok Euskadi Literatura Saria irabazi zuen 2010ean, Bajo el influjo del cometa narrazio-lanarekin. Orain Txalaparta argitaletxeak, Jon Alonsoren itzulpenaren eskutik, lan hura euskaraz irakurtzeko aukera eskaintzen digu.

Autoreak ipuin-liburu askotarikoa osatu du; izan ere, liburuak zortzi kontakizun dakartza, den-denak neurri eta estrategia narratibo ezberdinetakoak. Badira istorio erabat errealistak, baina baita fantasiaren alde lerratzen direnak ere. Literatura-joera ezberdinak bildu arren, edo horregatik hain zuzen, egileak oso bilduma egokia eta, batez ere, orekatua ondu duela iruditu zait.

Nahiz eta kokapenak eta protagonistak ugariak izan, kontakizunek antzeko giroa partekatzen dute, misterioa eta suspensea gailentzen baitira denetan. Biak oso modu sotilean iradokiak, halere. Horrela, Bilbao egunerokoaren alderdi ezkutuenetan barrena abiatzen da, pertsonaien baitako eremu ilunetan arakatuz. Bizimodu arruntek gorde dituzten sekretu lazgarriak azaleratzen ditu, perbertsio txiki-handiak agerian geratuz. Era horretan, ustezko normaltasunaren izaera hauskorra irakurleon begien aurrean arrakala dadin utziz.

Diskurtsoari dagokionez, kontrasteak berebiziko garrantzia eskuratzen du. Izan ere, narrazioetan nagusitzen den lasaitasunak apurka-apurka lerro artean antzeman daitekeen tentsioari bide ematen dio. Baliabide horrek irakurleongan barne-ezinegona eta, aldi berean, gustagarritzat ere jo daitekeen deserotasun moduko bat eragiten du.

Idazleak aukeratutako gaien artean familia barruko egoera ezohikoak —senar-emazte edota aita-semeen artekoak— eta bikote-gatazkak nabarmentzen dira: Biblia irakurtzen duten auzokoak zelatatzen dituen bikotea, hildako ama bisitatzeko bidaia egiten duten aita-semeak, landako erretiroaren esperientzia bizi duen emakumea, eta abar. Egia esan, Kometaren eraginpean arrunt jokatzetik urrun dauden pertsonaia bitxiz beterik dago, zein baino zein xelebreagoa. Egileari, bestalde, animaliek —balea, txakurra edo azeria, esaterako— metaforak bideratzeko orduan erakusten duten ahalmen aparta aitortu behar diot.

Ipuin batetik bestera irudikatzen dituen egoerak zeharo ezberdinak izanagatik ere, bizitzari piperra gehitzeko beharrari, barne-bulkada eutsiezin bati amore ematen dioten pertsonaiak dira istorioetan protagonismoa bereganatzen dutenak. Literaturaz ari garela, harrigarria da, hain zuzen, Jon Bilbaok pertsonaien arteko komunikazioa hitzik trukatu gabe gauzatzeko duen trebezia.

Hainbat gertaera eta pertsonaiaren arteko elkarrizketak, dena dela, apur bat bortxatuak eta egiantzaren mugan nabaritzen dira. Edozein modutan, kontakizunek irakurleok harritzeko gaitasunari eusten diote une oro. Guztietan tramak hain dira originalak, ezen sekula ez dagoen amaiera aurreikusterik.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak