kritiken hemeroteka

7.497 kritika

Azken kritikak

« | »

Kapital publikoa / Jose Luis Otamendi / Susa, 2014

Das Kapital Igor Estankona / Deia, 2015-03-14

Liburu batzuek historiaren gurpila azkartzen dute, dena esplikatzen duten sistema itxiak dira. Beste batzuek duda, dardarizoa eta, asko jota, segurantza lauso bat opatzen digute. Bihotzaren filtrotik pasatutako hitzekin, ahotik erori zaizkio Otamendiri euskal herritar modernoaren hitzak. Niaren hezur bizia biltzen duen mami sozialaren ehundura poetikoa. Hala definitu zuen Kapital Publikoa Harkaitz Cano handiak 111 Aldizkarian. Eta ez zaigu otutzen zelan esan ezer gehiago, ezer berririk poetika delikatu eta aiztoa bezain zorrotz honetaz.

Tximeleta eri hura gelan sartu zitzaigunetik, azpeitiarraren mundura sentsazio bikoitzarekin hurreratzen gara: gozatu egingo dugu, triste jarriko gara uneka. Nola daiteke hain klasikoa, eternala eta konbentzionalki ederra izatea bere proposamena, material hain efimeroarekin egina?

Hildakoak, gupida, memoria, esperantza, euskara. Desagertuko dira denak. Zeinen gauza ederrak denak. Eurekin kontaktuan jartzen da bat, eta barruko mamuak direla iruditzen zaio, eta gu ere gandua garela, ura, norabideren bat hartu gura lukeen erreka-adar.

Eta, finean, Otamendik proposatzen diguna ez da bide bat, ibiltzeko modu bat baino. Aurreiritzirik gabe, baina ohartaraziz ez dela bururik makurtu behar: “gabiltzan bideak harrapatu gaitu/ eta ematen du ez gabiltzala ez dela biderik/ gelditasun handi batean/ isilak jan behar gaituela/ gure arrazoiak defenditzen ez dakigula/ ez dakigula azaltzen zergatik garen/ garen bezain setatsu eta ilun”.

Kapital publikoak poesiaren mugak gainditzen ditu, edo hobe, poesia bihurtzen du dena, zapalduaren mikatza eta pribilegiatuaren elkartasuna. Erretorikarik ez dago hemen, ezpada diskurtso luze bat aire gazi-gozokoa eta dotorezia berezko batekoa, hizkuntzaren eta bihotzaren bidezidorren ezagutzak soilik ematen duena.

Otamendik hizkera seguruz hitz egiten digu zalantzaz. Dogmaren kontrako poesia honek gogorarazten digu denok lurrunduko garela, eta enpatia, justiziaren zentzua eta are gupida ere bidaia labur honetan erabili beharreko bertuteak direla. Alegia, moralki izan behar dela bat garaile, beste garaitza guztiak ahaztuak izango dira-eta: “eta berriro bakea erein genuen/ auzoen gerra ezti eta/ geure gezur mikatzen soroetan…/ idatzita baitzegoen/ azkenean batzuk ondo bizi/ eta denok laketu egingo ginela”.

Prosaren eta poesiaren mugetan eta luzatu eta luzatu egiten diren ahapaldien erritmo atseginean galtzeko liburua da hau, inondik ere. Lirikaren oinarrietara itzuli gura duen abangoardia zaharrak oraindik kitzikatu ditzake kontzientziak. Poeta biluzik ageri delako izan daiteke edo, osterantzean, justu kontrakoagatik, surrealismorik handiena delako, hain zuzen, gure zauriez eta herriaren ametsen markez hitzik ez egitea.

Azken kritikak

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Karanbola hirukoitza
Eneritz Artetxe

Amaia Alvarez Uria

Bilduma bat
Sandro Penna

Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Mikel Asurmendi

Izurria
Albert Camus

Txema Arinas

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Hik ez dakik zer den beldurra
Karlos Linazasoro

Aiora Sampedro

Lisboako setioaren historia
Jose Saramago

Joannes Jauregi

Artxiboa

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Hedabideak