kritiken hemeroteka

8.301 kritika

« | »

Ariel eta beste poema batzuk / Sylvia Plath (Iñigo Astiz) / Denonartean, 2013

Estasia iluntasunean Peru Iparragirre / Gaztezulo, 2014-04

“Estasia iluntasunean. // Gero, muino harritsu eta distantzien / isuri urdin funsgabea”. Hala dio Sylvia Plathen (1932, Boston, AEB – 1963 Londres, Erresuma Batua) Ariel poemaren lehen ahapaldiak.

“Plathen zaldietako baten izena da Ariel, eta harekin egindako txango bat da poema honen abiapuntua”, dio poemaren izenburuari dagokion oharrak. Olerki honek ematen dio izena Plathek hil aurretik argitaratzeko prest utzi zuen poema bildumari. Otsailaren 11n bete dira 51 urte idazle estatubatuarrak bere buruaz beste egin zuenetik, eta euskaraz iritsi zaigu esku artera Ariel eta beste poema batzuk, Iñigo Astizek itzuli eta Denonartean argitaletxeak argitaratu duen poema bilduma.

Haurra zenetik idatzi zuen Plathek: zortzi urterekin lehen poema argitaratu zuen aldizkari batean. Gerora ere hainbat errebistatan argitaratu zituen bere testuak, eta gaztetatik sari andana jaso zuen. Bizitza gogorra izan zuen, behin baino gehiagotan saiatu zen bere buruaz beste egiten. Bizi artean bi liburu argitaratu zituen, The Colossus and Other Poems (1960) poema bilduma eta The Bell Jar (1963) eleberria.

Sylvia Plath ‘poesia konfesionala’ deritzon joeraren barnean kokatzen da, Alda Merini italiarra, Anne Sexton eta Allen Ginsberg estatubatuarrak, eta beste hainbatekin batera. AEBetan hedatu zen bereziki, 50eko eta 60ko hamarkadetan. 1982. urtean, hil ondorengo Pulitzer saria eman zioten The Collected Poems lanagatik.

Ikuspuntu pertsonaletik tabuak izan daitezkeen gaiak landu, eta batzuetan bortitz eta ikusgarriak diren irudiak sortzen ditu Plathek. Horregatik, nekeza izan daiteke liburuan sartzea, baina erritmoak eta hitz-jokoek zabaltzen dute bizitzaz beteriko lerroetara doan atea.

Azken kritikak

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Irati Majuelo

Transgresioa irakasgai
Bell Hooks

Bestiak Liburutegia

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Paloma Rodriguez-Miñambres

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Nagore Fernandez

Zoriontasunaren defentsan
Epikuro

Aritz Galarraga

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Aitor Francos

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Sara Cabrera

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Sara Cabrera

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Irati Majuelo

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Ibon Egaña

Carvalho Euskadin
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Jon Jimenez

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

Hedabideak