kritiken hemeroteka

7.243 kritika

Azken kritikak

« | »

Apirila / Iñigo Aranbarri / Susa, 2014

Krisia eta eldarnioa Javier Rojo / El Correo, 2014-08-09

Apirila hilabeterik krudelena izan daiteke, baina baita krabelinak eta abestiak ikurtzat hartzen dituzten iraultzak gertatzen direneko hilabetea ere. Hilabetearen izaera bikoitz hori nolabait islatuta geratzen da Iñigo Arabarrik izenburutzat hilabetearen izena aukeratu dion nobela honetan.

Apirila-n argumentua bi planotan zabaltzen da, bietan narrazioa fokalizatzeko pertsonaia berbera agertzen zaigularik: Esteban. Estebanek ikusi du nola azken boladan bere bizitza poliki-poliki porrotera amiltzen den, inguratzen gaituen krisialdia alde guztietara zabaltzen delarik. Krisiaren ondorioz langabezian geratu da, eta bizitza pertsonalean ere krisi horrek eragin nabarmena izan du, emazteak utzi egin baitu. Lanik gabe, zulora amiltzen da pertsonaia. Gau batean gehiegi edan ondoren izandako istripu batengatik buruan kolpe gogorra hartzen du eta eldarnioen artean XVIII. mendean agertzen da, hain zuzen ere Azkoitian 1766ko apirilean gariaren garestitzea zela-eta piztu zen matxinadaren erdian.

Argumentuan nahiko begi-bistakoak iruditu zaizkit nobelan plazaratu nahi diren asmo ideologikoak. XVIII. mendean gertatutako matxinada krisi baten ondorioa da, eta inolako arazorik gabe gaur egungo krisiarekin parekatu liteke. Izan ere, aberatsen eta pobreen arteko borroka etengabearen bi adibide baino ez lirateke izango bi garai hauetan sortzen diren krisiak, azken finean borroka hori bat bakarra eta denboran zehar zabaltzen dena baita. Baina nobela baten aurrean gaudelarik, askoz interesgarriagoa iruditu zait liburu honetan erabiltzen den kontamoldea.

Lehenengo eta behin, idazkera, estiloa aipatu behar da. Iñigo Aranbarrik iradokizunez beteriko testu bat sortu du, hiztegiaren aldetik aberatsa, baina batez ere euskarak hitzen ordenaren aldetik eskaintzen dituen aukerei era miresgarrian etekina ateratzea lortu du idazleak. Eta bestaldetik, errealitate paraleloak bikain uztartuta agertzen dira, eldarnioaren eta errealitatearen arteko mugak lausotuz.

Ezker klasikotik hartutako planteamendu ideologikoak daude argumentuaren abiapuntuan, baina idazleak jakin du halako planteamenduak estetikaren aldetik ikusgarria den nobela-diskurtso baten bidez plazaratzen.

Azken kritikak

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Goizalde Landabaso

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Aiora Sampedro

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Joannes Jauregi

Leuropa
Pablo Sastre

Aritz Galarraga

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak