kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Inon ez, inoiz ez / Iban Zaldua / Elkar, 2014

Fantasiaren distira Iraitz Urkulo / Berton, 2014-06

Iban Zalduaren liburu berria fikzioaren espazio eta denborari erreferentzia egiten dion Inon ez, inoiz ez izenburuko ipuin-bilduma mardula da. Obra hiru ataletan banatuta dago, nahiz eta erdialdekoa den gai-batasuna agertzen duen bakarra, euskal gatazkaren inguruko ipuinak bilduz.

Halako lanek berezkoa duten aniztasuna gorabehera, nik bi talde ezberdinetan sailkatuko nituzke bildumako 38 ipuinak. Alde batetik, ipuin amaierako ezustekorik edo teknika efektistarik gabeko ipuinak leudeke; horiek lirateke, hain zuzen, istorio errealistenak. Mota honetakoetan idazleak bigarren esanahiaren eta iradokizunaren aldeko apustu argia egin badu ere, zenbaitetan iruditu zait kontakizunek ez diotela irakurleari leku nahikorik ematen, interpretaziorako hutsunea murritzegia dela, alegia.

Askoz gehiago gozatu ditut oinarri fantastikoko kontakizunak. Esango nuke Iban Zalduaren izpiritu jostalari, zirikatzaile eta ganberroak horietan distiratzen duela indartsuen. Talde honetan, ideia bitxiak, pertsonaia xelebreak eta argumentu originalak uztartuz, irudimenari zabalik dauden eta une gorenetan irakurlearentzako erronka bihurtzen diren istorioa irekiak aurki daitezke.

Ezaguna da autoreak eguneroko drama txikiei etekina ateratzeko duen gaitasuna. Gizakien pentsamenduak islatuz zein familia- edo bikote-harremanen intimitatean murgilduz, oraingoan ere errealitatea modu zorrotzean miatu, xehetasun ñimiñoenak ere antzeman eta horien gaineko ikuspegi berezia eskaintzeko duen trebetasun paregabeaz baliatu da. Zentzu horretan, elkarrizketa-sortzaile fina da Zaldua, izan ere, aipamena merezi dute estilo atsegin, zuzen, irakurterraz eta arin batean eskainitako baina horregatik batere sakontasunik galtzen ez duten hitz-trukaketa inteligente eta biziek.

Idazlearen unibertso narratiboan errealitate eta protagonista ezegonkorrak nagusitzen dira. Nahiz eta, egia esan, batzuetan pertsonaien izaera xelebrea ezohiko egoerak txertatzeko aitzakia, bitarteko huts bezain beharrezko direlako sentsazioa izan dudan. Halakoetan ekintzak garrantzia osoa bereganatzen du. Kontaketa-mailan, aldiz, ipuinlarien estrategia klasikoak ez du huts egiten: transgresio txikiak —tarteko bihurguneak— amaierako ezustekoa. Irakurlearen aurreikuspenekin jolastea, areago, horiek hankaz gora jartzea da istorio hauen helburua, horren araberakoa baita arrakasta.

Absurduak, ironiak eta paradoxak idazle honen estilo bereziaren hiru zutabeak izaten jarraitzen dute. Narratzailearen ahotsa, bestalde, ñabardura anitz ditu, jokaera samurra eta gupidagabearen artean kokatuz. Bada, maisuki landutako hausnarketa metaliterarioak, autofikzioa eta egitura metadiegetikoak direla eta, Idazten ari dela idazten duen idazlea ipuin-liburuan agertzeko moduko kontakizunik ere.

Oro har, umoreari uko egin gabe, aurreko lanetan baino jarrera gogoetatsua azaltzen duen idazle batekin topo egin dudalakoan nago; entretenimendu hutsa gaindituz, anekdotatik harago jo nahi izan duena. Emaitza sakontasun handiagoko ipuinak dira, esanahi-maila ezberdinetan funtzionatzen dutenak… inon eta inoiz gertatu ez diren kontuekin irakurleon emozioak dantzan jartzeko moduko hamaika istorio, finean.

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak