kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Lasai, ez da ezer gertatzen / Ana Malagon / Elkar, 2014

Gertatzen dena Ibon Egaña / Deia, 2014-03-15

Ezin esan proposamena ausarta ez denik: 160 bat mikroipuin ditu Ana Malagonek lehen liburuan, oso eite desberdinekoak; gehitu horri generoak berak duen arriskua: asko jokatzen baitu egileak orrialde (paragrafo) bakarrean, irakurlea poltsikoratzeko bigarren aukerarik gabe. Ez nuke esango guztietan asmatu duenik, baina narraziorako zolitasuna eta sena begi bistan daudela uste dut 160 narraziootan. Askotan etortzen zait gogora Harkaitz Canok duela urte mordoska bat Carverri buruzko hitzaldi bati jarri zion izenburua: Zer gertatzen den ezer gertatzen ez denean. Ezinbestean, berriro etorri zait burura Malagonen ipuin liburuaren izenburua irakurritakoan ere. Ez ipuingile iparramerikarraren trazarik aurkitu dudalako hemen, eta ezta hitz-joko soilagatik ere, ezpada lasaitasun itxurapean, egunerokotasunean gertatzen diren gauza txikiak direlako ipuin hauetako ardatza ere. Gertatu, izan ere, gauza ugari gertatzen da narraziootan.

Mikroipuinak zehaztasuna duke ezaugarri behinena; soberako hitzik ez izatea, lerro gutxitan mundu narratibo osoa eraikitzea, eta irakurlea espero ez duen bazterretik harrapatzea. Mikroipuinaren definizio zurrunenari bete-betean atxikitzen zaizkion testu ugari ondu ditu Malagonek; teknika, ikuspegi eta egitura narratibo franko maneiatzen ditu, inoiz liburuari katalogo itxurarik eman gabe. Lehen lerrotik ipuinari dagokion giroan eta ahotsean sartzen du idazleak irakurlea, eta sarritan ustekabean harrapatzen azken lerroarekin. Aitzitik, ipuin zenbaiten amaierak gertuago daude Elearazi blogean jasotako testu batean David Gaffneyk mikroipuinen bukaeretarako proposatzenduen eredutik: “Ez du istorioa itxi behar, baizik eta leku berri batera eraman behar gaitu; leku bat non istorioko ideiei buruz pentsatzen jarraituko baitugu eta geure buruari galdetuko baitiogu zer esan nahiko zuen irakurritako guztiak”. Malagonen ipuinetan amaiera ez da beti txiribuelta; batzuetan kontatutakoaren gaineko mikrogogoeta da, irakurlearen eskuetan uzten dena.

Badira, baina, mikroipuinaren egitura kanonikoenetik aparteago mugitzen diren testuak ere. Zenbaitetan, haurtzaroari eskainitako testu ugarietan kasurako, ipuinetik baino apunte memoristikotik hurbilago dauden narrazioak ondu dira; biografia markatzen duten une epifaniko eta premonitorioak arakatzen dituztenak. Estimatzekoa iruditu zait narrazio horietan islatzen den haurtzaroaren ikuspegi ez-naifa, eta gertaera xume bezain sinesgarrietan epifania txikiak ikusteko trebezia. Ludikoagoak dira beste ipuin batzuk, ironiarekin, hitz-jokoekin, balizko ezinezkoekin jolas egiten dutenak. Ez naute hainbeste asebete mota horretakoek.

Aniztasunean badu batasunik liburuak: giro urbano eta globaletan kokatuak dira, motibo eta erreferentziak errepikatzen dira, narratzaile anitzen ahotsek badute antzekotasunik (eszeptizismoaren eta ironiaren artean) eta, finean, bada begirada etsitu eta eszeptiko bat testu gehienak zeharkatzen dituena. Ipuin askoren atzean, izan ere, munduak norberagandik espero duenera egokitu ezina dago, lekurik aurkitu ezina, eta horren ondoriozko bakardadea. Mundu-ikuskera propio bat, beraz, narrazio-molde ugaritan emana. Ez da gutxi lehen liburu baterako.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak