kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Azken afaria / Xabier Montoia / Susa, 2013

Gainbeheran Ibon Egaña / Deia, 2014-01-18

Denboraren izerdia plazaratu eta hamar urtera, ostera gatazka politikoa erdigunean duen nobelarekin, bere ibilbideko zazpigarrenarekin, itzuli da Xabier Montoia literaturara. Gatazkaz jardun duen euskarazko narratiba oparoak bakanagotan miatutako gai eta pertsonaien inguruan egituratua da Azken afaria. Orain hamarkada bateko giro politikoan kokatua, semea ertzainek kale-borrokaren akusaziopean atxilotu dieten senar-emazteen inguruko nobela da gasteiztarraren hau. Sarritan bigarren edo hirugarren planoan geratu ohi den EAJ-ren inguruko sektore soziala dakar lehen planora Montoiaren literaturak, ipuinetan maiz egin bezala. EAJ-ren Jaurlaritzak diseinatutako Y taldeen aurkako estrategiaren biktima den gazte baten istorioak haren gurasoak ere, karnetik gabeko jeltzaleak, nola zipriztintzen eta kolpatzen dituen du kontagai eleberriak.

Dekadentzia eta traizioa, Montoiaren nobela gehienetako osagaiak, lehen mailakoak dira narrazio honetan ere. Pertsonaia nagusi baten gainbehera kontatzen da batetik, Arkautetik, Auzitegi Nazionaletik eta Soto del Realetik pasa ondoren lehenera etorriko ez den Eneko Goñirena. Baina gertakarien protagonistaren ikuspegitik baino haren gurasoenetik heldu dio kontakizunari Montoiak, gertakari politikoei klase ertainaren eta epeltasunaren erosotasunetik so egiten zieten senar-emazteak lokatzetan leporaino sartuta. Bestetik, traizioa, itzal, susmo, aztarna gisa etengabe dago presente eleberrian zehar, espero gabeko formaeta tokietan ere bai, eta kontakizunari eusteko, irakurlearen espektatibak zalantzan jartzeko trebeziaz baliatzen du.

Liburua osatzen duten lau ataletan, teknika narratibo bana baliatzeko apustua egin du Montoiak, emaitza desorekatua lortuz, nire ustez. Lehenean, afari baten bueltan jarri ditu lau gizon, politikaz, emakumeez, bizitzaz hizketan. Narratzaileak testuingurua eman eta akotatu baizik ez du egiten ia, lekua elkarrizketa biziei utziz, eraginkortasun handiz.

Tragedia baten hasierako lehen aktoa izan litekeen horren ostean, bigarren atalak Eneko Goñiren eta haren gurasoen bilakaera du kontagai. Inpresioa izan dut, baina, pertsonaien bilakaera ez duela irakurleak (honek, bederen) lehen eskutik ikusten eta ia eginda dagoenean ematen zaiola aditzera; alegia, egileak ez duela lortzen bilakaera horretan irakurlea pertsonaiekin batera joatea.

Hirugarren atalak, berriz, Gauaren gauak Felix Goñi pertsonaiari ematen dio ahotsa, eta eleberria bakarrizketa bihurtzen da orduan. Aurreko kapituluko ekintza-katearen beste muturrean, gogoetak ditu kapituluak ardatz, irakurle honi luzeegi eta errepikakor egin zaizkion hausnarketak. Hunkigarrien behar lukeen pasarteek hotz utzi dute lerrook sinatzen dituena, batetik, erredundantziagatik, eta bestetik, erabateko etsipena adierazi nahirik hitz zamatuegiak eta maiztuak erabili direlako, bakarrizketa erretorikoegi bihurtuz.

Laugarren atalak zirkulua ixten du beste afari batekin, erritmoa, interesa eta eleberriko hainbat hari berreskuratuz. Lehen planoa elkarrizketei eta gertakariei eman zaienean, esango nuke, gora egiten du eleberriak.

Nobela gorabeheratsua, beraz, Montoiaren berriena. Hasieratik interesa pizten duena, istorio interesgarri eta beharrezkoa kontatzen duena, baina konta-moldeekin beti asmatzen ez duena.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak