kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Gudari zaharraren gerra galdua / Ramon Saizarbitoria / Erein, 2000

Gudari zaharraren gerra galdua Irati Marañon / aiaraldea.eus, 2013-06-05

Sobera ezaguna da Ramon Saizarbitoria euskal literaturaren plazan, autore mitiko horietako bat. Gainera, denbora luzez idatzi gabe egon ondoren, Martutene liburukotea argitaratu zuen iaz, eta hainbat sari garrantzitsu lortu ditu.

Giza harremanen idazlea da Saizarbitoria, nabari da, bai, soziologoa dela. Oraingoan gudari izandako gizon baten istorioa kontatzen digu.

Trantsizio garaian gaude, Donostian, eta gudari ohiak notarioarengana joan behar du, gudan galdu zuen hankagatik kalte-ordaina onar diezaioten. Harekin Intxortako frontean ibilitakoak ere ezagutuko ditugu, eta oroitzapenak harilkatuz Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugara bidaiatuko dugu, 36ko Gerrako pasarte ilunenetara. Horrela, bada, hanka nola galdu zuen kontatuko digu Saizarbitoriak, kontakizun ezin tristeago batean. Hegazkin alemanak Intxorta aldea bonbardatzen ari zirela, protagonista trintxeraren goialdetik zergatik ez zen jaitsi jakingo dugu, hortxe dago-eta nobela labur honen gakoa.

“Ez zekien besterik zer erantsi esandakoari, neurri batean edo bestean alferrikakotzat edo ez funtsezkotzat hartua ezin izan zitekeenik. Gogoan zuen oraindik trintxera gainean, tiroa jaso baino bi minutu lehenago, inongo arretarik gabe Loxetara so zegoela, tenienteak egin zion oihua: “Jaits hadi, babo hori!”. Baina, noski, hori aipatzea ez zitzaion komeni, eta isilean gorde zuen, hain modu aldrebesean zegoela aitortzea gertatuaren errua bere gain hartzea zatekeen heinean, pentsioa ukatzeko erabil zezaketelako. Baina hori zen egia, eta ongi asko zeukan gogoan”.

Burkide batek esanda daki gure gudariak gerran galdutako hanka lurperatu egin zutela, Kanpazarretik gertu, han nonbait, eta jakin-minak bultzatuta, tragediaren parajeetara itzuliko da, hankaren arrastoak aurkitzeko asmoz. Bilaketa horretan lagun egingo dio irakurleak, eta orduantxe biziko ditu kontakizunaren unerik hunkigarri eta gogorrenak.

“Amianok esaten zuen, ermitan ezinean, leku egokia iruditu zitzaiola hura: urmael baten ertzean, Intxorta aldera, mugarri baten ondoan justu, bi arratara. Gurutze bat jarri omen zuen. Lehendabizi bi eskuez zulatu zuen hura, hatzak odoldurik jada, gerrian zeraman baionetaz oroitu zen arte; eta harekin jarraitu zuen zuloa handitzen, harria aurkitzeraino. Ondoren bota beltza kendu zion lohadarrari, eta galtzerdi odoldua, ordurako erabat odoldurik zegoen alkandoran bildurik, ehortzi egin zuen. Eta abarrez eginiko gurutze bat jarri zion gero”.

Zinez gordina da eleberri hau, baina ederra, eta Saizarbitoriaren nobelagintzan murgiltzen hasteko oso aproposa. Belaunaldi oso baten nahigabea, gerra galdu zuen herri baten oihua gorpuzten ditu protagonistak.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak