kritiken hemeroteka

8.325 kritika

« | »

Bost idazle Hasier Etxeberriarekin berbetan / Hasier Etxeberria / Alberdania, 2002

Klasiko berrien gogoetak Oier Guillan / Gara, 2002-08-17

Euskal Herria txikia dela onerako eta txarrerako. Lorpenak eta akatsak bere neurrian ikusi behar direla, proportzioan; gauza positiboen funtsa jaso eta ez hain positiboen aurrean kritika zorrotzagoak egin behar direla.

Sarritan entzun dut hasierako esaldi hori. Konnotazioen arabera haren zentzua nahiz xedea zalantzan jartzekoa izan daitezke, noski, baina, edonola ere, zer pentsatu franko eman izan dit esaldi horrek.

Liburu honetan ere topatu dut esaldi horrek dakarren kezkaren oihartzuna. Liburuarekiko berarekiko ere sentitu dut nolabait euskal zerutik irakurlearen eskuetara jaisteko beharra. Izan ere, ikusi dut liburua presentzia handiz erakusleihoetan, entzun ditut haren inguruko adierazpenak; badirudi kulturaren azpimundua gogoko duten askoren artean modako liburua suertatu daitekeela. Baina ez nuke irudi horrekin gelditu nahi.

Has nadin iruzkin honen beraren titulua olinpotik jaisten. Klasiko hitzak, beste askok bezala, pisu gehiegi izan dezake. Bost idazleek liburuan zehar hitz egiten due euskal literaturako klasikoz; bakoitzak ezberdin bizi bazituen ere, klasikoek haiengan izandako eragina azaltzen dute. Bost idazle hauei eta beste askori egokitu zitzaien orain hamarkada batzuk lekukoa jaso, erreferentzien esparrua zabaldu eta literaturari dimentsio berri eta duina ematea, frankismoaren bueltan dena egiteke zegoen testuinguruan. Beraiek gauzatu dituzte, neurri handi batean, etortzear egon daitezkeen euskal idazle berrien bertako erreferentziak.

Liburuari dagokionez irakurketarekin gozatu dut. Ez zait beti gustatzen liburuak azpimarratu eta orri ertzeko apunteez zipriztintzea, batez ere ale hori jende gehiagori zabaltzeko interesgarria ikusten dudanean, baina, oraingo honetan, zaila egin zait tentazioari eustea. Esaldi nahiz gogoeta ugari topatu ditut arkatzaren zeharbideekin memoriatik berreskuratzeko modukoak.

Hasieran espero zitekeenaz beste, Etxeberriak ez ditu elkarrizketak idazle bakoitzaren biografiaren eta liburuen zerrendan sakontzera bideratu. Euskal literaturaren inguruko iragana, oraina eta etorkizuna dira mintzagai, baina batez ere gogoeta suertatzen da nagusi. Idazle hauen ibilbidea ezagutzen duenak agian faltan bota lezake autore bakoitzaren lanean eta liburuetan zehatzago sakontze hori, baina, nire ustez, azkenean garaile irteten da gogoetaren mesedetan. Bide batez, irakurlearen eremua zabaltzen da literaturazaleez gain ezein kulturazaleetara. Izen entzutetsuen oinarrian nortasun sendoak dituzten pertsonak aurkitu ditut nik, beren zalantza guztiekin eguneroko borrokan murgildurik dabiltzan idazleak. Horregatik gonbidatuko nuke irakurlea liburuan murgiltzera. Izen propioen itzaletik at idazlearen mundu nahiz gogoetetan barneratu, erronkez beteriko euskal literaturaren testuinguruan kokatu.

Gogoeta, kritika eta aldaketen gosea dago kulturan ez ezik beste arlo askotan. Etxeberriak lortu du liburu honetan gogoeta bideratzeko formula aproposa gauzatzea elkarrizketen bidez, irakurterraza edukiari garrantzia kendu gabe. Bost izenek belaunaldia osatzen ote duten galderari erantzuna aurkitu baino gehiago, idazleak ezagutu eta kulturaz oro har gogoeta egiteko saio aproposa du honakoa irakurleak.

Azken kritikak

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak