« Candida edo olerkariaren bihotzeko sekretua | Ortzadarra sutan »

Paperezko hegazkinak / Lutxo Egia / Susa, 2002

Paperezko hegazkinak Jon Kortazar / El País, 2002-07-29

Londres eta Euskal Herria biltzen dira gerra aurreko kazetari baten bila ari den Galder protagonistaren munduan, Susak argitaratutako Paperezko hegazkinak eleberrian. Mundu bi aurrez aurre, kazetaritza egiteko molde bi aurrez aurre. Eta atzean traidorearen itxura, aitorpena egiten, azken sinadura barrokoak —eta sinesgarritasuna hausten duena— aitortzen duenez.

Moldaketa lan oso interesgarria egin du Egiak, agian kontrajarpenak agintzen duena. Batean eta bestean mundu bi, eta Londreseko gaurko ingurunean oroimenak sortzen du, etengabe, Gernikako bonbaketaren itxura. Oroimena plater hautsia dela esan zuen Saizarbitoriak. Nobela hau hausturen moldapena eskaintzeko sortua da.

Narratibak, eta bereziki nobelak, indar handia du inguruan gertatzen dena fikziora igarotzeko. Lutxo Egiak traizioa (agian hitz potoloegia) dela bere nobelaren azpian adierazten du. Xabier Mendigurenen Errautsen distira ipuinetan ere traizioa hor nonbait dabil, han-hemenka, batzuetan garbiago, besteetan ezkutuago. Traizioa eta bestearen onarpenaren arazoa txanpon bateko alderdi biak dira. Eta hor agertzen da Pablo Sastreren Leuropa nobela: izaerari traizioa egin edo identitatea mantendu dabilen pertsonaiak osatzen duen bidean.

Traidore batena omen da Lutxo Egiaren nobelan agertzen den ahotsa. Javi Cillerok argitasun handiz esango lukeen moduan, kontatu beharrak galtzen gaitu, eta ez dakit Lutxo Egiaren pertsonaiak isildu beharra kontatuz ez ote duen bere burua urkatzen.

Subjektuaren desagerpenaren aurrean nor garen adieraztera datoz Mendigurenen, Sastreren eta Egiaren hiru narrazioak. Traizioa eta identitate nazionala: hona hemen hiru nobelak lotzen dituen hari hauskorra.