kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Des egiten / Ione Gorostarzu / Elkar, 2012

Bizi kuraiaz eta idatzi talentuz Ainara Maia / Gara, 2013-01-13

Poetaren izatea, poesia, zelofanetan bildurik eskaintzen digu estreinako poema-liburu honetan Ione olerkari gazteak bere bizitza bihotzez.

Eta, izan, izan zitekeen oro, bada poeta, bada norbait. Eme jaio zen emakume izateko, egiten den guztia desegiten delako eta alderantziz. Egunero egiten eta des egiten dela esaten digu eme Ionek. Beldur ikaragarri bat sortzen dute atzera bueltarik gabeko ekintzek, eta hona hemen kritika guztien gainetik eta irakurle guztien azpitik hegan olerkaria, hitz xumez, tinko, ausart.

Zerbait izan nahi zuelako beharbada irakurri ahala des egingo da liburu hau, baina nigan gelditu dena, hitza. Norbait denaren hitz poetikoa idaztearen lanak aske egiten du poeta, dena egin dezakeelako lanpeturik egonik. Aske da, hitzak idatzirik denona egiten baitu berea. Olerkariak ez aspaldi utzi zion zorion beteegiarekin amesteari, eta errealitate egiten ditu ametsak, zerbait bilakatuz, libururatuz.

Jaiotzaz eta heriotzaz mintzo zaigu hitz poetikoz Ione, noiz arte bizituko ote den galderari poesiaren bidez erantzun nahian egin du liburua, hil eta gero alferrik baitira hitzak. Familiaren sokak lotzen du olerkaria, eta bizi den ezkero, bizitzak kezkatzen du poeta, eta denborak ez dio ardura, baina txikitako oroitzapenek elikatzen dute poeta gazte honen hitz jarioa. Dena dago lotuta, denok gaude loturik.

Gau eseri bat tantaz tanta doan bizitzan, eta hitzak egiten eta des egiten doaz poema-liburuko orriak pasa ahala, irakurri ahala. Bizitzea hustu eta bete delako, eta emakume gazteak maite ditu zakilak, batzuetan maite ditu zakilen jabeak ere. Oroitzapenak ez ezik, galderek bultzatzen diote idaztera olerkariari: beharrezkoa ote da sufrimendua gizaki izan gaitezen?

Sufrimenduek eta beldurrek bultzatzen dute bizitzera poeta, idaztera, baina babes-neurriak hartzen ditu badaezpada, min gutxiago har dezan: makillajea, facebooka, poesia, tristura, inork ez baitu erasoko negarrez ari dela. Galderak. Nola izan besteekin eten gabe? Nola sortu izango direnak? Galderak, gidabaimenik gabe jarri baitzioten bizitza eskuetan, eta behar denean euri egiten duen bezala, negar egiten ere badaki poetak benetan.

Bizi, idatzi du denboraz: tik tak! Etsai bihurtu zaion denboraz, agendan ez baitu borobil gorririk, baina hala ere edertasunaz ere idazten du poetak, hala sentitzen duelako, edertasun iheskorraz Ione poetak nahi duena idatzi du bere lehenengo poema-liburu honetan, beretzat eginez poemarik ederrena. Nik neurea neuretzat egingo dudan bezalaxe,hala agindu baitit Ionek.

Heriotza bizitzaren laguna denez, elkarrekin amodioa egiten dute. Tristea da itzulera, eraikinak baino ez ditugunean zain, baina hemen dago liburu honetan poetaren gorputza eta bere poemak. Bera, izan, bera da, eta izango gorputz bat olerkiz jantzirik edo poesia larruazalak bildurik. Eta galdera unibertsalak: noiztik? Noiz arte? Zergatik? Zertarako? Politak dira mundua eder ikusten duten begiak. Zergatik da horren zaila izan nahi dudana izatea? Eta nik galtzear dudalarik itxaropena, irakurri ditut hitzok: itsasoan ez daude arrainak bakarrik, eta argitxoari klik eginik poesia idaztea besterik ez zait bururatzen, motza baita bizitza, mingotsa heriotza, eta tartean maitasuna, bizitza, maletak pisu handia hartzen du bihotza astun delako, beti maitatzen baitu behin joandako hura; itzuliko al da?

Badarama bizitzak poeta, badoa bizitza, hitzek egiten gaituzte, hitzek des egiten, irribarrez horman zu eta ni, Sarrionandia mesanotxean eta inoiz ez dela hilko egin du amets: ikaratzen nau betiko bizitza horrek, astun zait bihotzean BETI hori. Infernua besteak dira, baita zerua ere, bada poeta eta ez da, dena eta ezer ez, ez da aski mintzatzea, esan egin nahi du poetak. Zoriontasuna da poema bat bizitzan edo bizitza, poeman, ni ez naizen oro ez dela nirea onartzea, amapolazko lakuak, baina banoanean zer gertatuko da? Galderak.

Galderaz galdera, segi idazten, segi bizitzen, muxu bat eta gehiago zuri, kamarad(k)a!

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak