kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Zeru horiek / Bernardo Atxaga / Erein, 1995

Afari ordez, afari-merienda Gema Lasarte / Egin, 1995-07-09

Badirudi euskal nobelagintza gero eta ausartago dabilela egun gure herri honek pairatzen dituen gaiak ukitzeko orduan. Hori hasi berritan bederen agurgarria ezezik eskergarria ere bada. Laura Mintegik emakume bat kartzelan jarri zigun hizpide eta Atxagak azken nobela honetan emakume bat dakarkigu kartzelatik etxerako bidean. Beraz, autobusean barrena irakurriko ditugu Atxagak idatzitako azken nobela honen orrialde ezin deprimenteagoak. Deprimenteak diot, zeren oraingoan Atxagak ez du asmatu ez gaiarekin, ez pertsonaia osatzeko trebeziarekin, ezta ere irakurleari transmititu diezaiokeen sentimendu koktelarekin.

Parteka hasita, gaia —erreintsertzioarena— ez da tratatzen, sujeritu baizik. Errealitateari estuen lotzen zaion momentua poliziak protagonistarengana hurbiltzen direnekoa da, eta orduntxe hain juxtu ere narrazioak tonurik irrealena eta sinesgaitzena hartzen du. Pertsonaiak, berriz, Irene protagonistaren inguruan jiraka dabiltzan txontxongiloak dira. Irene da narrazioari edo nobelari gorputza eta arima emango diona. Irene emakume bat da, kartzelatik etxerat heldu den emakumea eta nobelako protagonista. Atxagak lehen orrialdeetan ematen dio emakume protagonistari eman diezaiokeen jipoirik handiena. Izan ere, Atxagak Irenerekin egiten du emakume batek emakumea denetik sekulan egoera horretan egingo ez lukeena: kartzelatik atera berri dela arrotz batekin maindire zikinetan kiribilkatzea. Ohea emakumeontzat botere neurgailua den bezala, maindire zikinak “zeru horien” metafora bihurtzen dira. Hasera-haseratik, beraz, maindire zikinen kiratsa eta kolorea hartzen du narrazioak. Atxagak protagonista zigortu egiten du, ezerreztatu. Nobelan zehar ez du inondikan ere tonu triste, grix, inpotente, zikin eta kiratsduna gaindituko Irenek. Irakurleari ere gauza bera gertatzen zaio, protagonistaren goibeltasunak, narrazioaren gabeziak, eta gairik gabeko argudioek gailenduko baitute.

Nobela honek, edo orrialdeen etengabeko suizidio honek, salbazio bakarra du. Alegia, Atxagak gauza guztien gainetik ezer esan gabe ere literatura egiten dakiela. Aski du autobus bat, pertsonai anker bat, bi amets eta lau poema, horiek denak konbinatuz literatura zipriztintzen dituen orrialdeak idazten baitaki. Baina nobela errealistak, hala izan nahi badu behintzat, bestelako irakur goseak betetzen jakin behar du. Gisa honetako nobela bat irakurtzera esertzen denari ezin zaio afari ordez afari-merienda eman. Are gutxiago jatetxeak hainbeste tenedore dituenean.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak