kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Tximistak / Jean Echenoz (Gerardo Markuleta) / Meettok, 2012

Tesla-ren mamua Javier Rojo / El Correo, 2012-09-15

Jean Echenoz idazle frantziarrak jarraitzen du benetako pertsonengan oinarrituta nobela eta biografiaren erdibidean dauden liburuak idazten. Kasu honetan Nikola Tesla-ri (Gregor, liburuan) heldu zaio txanda, aurreko liburuetan Ravel edo Zatopek-i tokatu zitzaien bezala. Liburuak Tximistak du izenburu, eta bere pertsonaia horietaz egindakoek erakusten zituzten antzeko ezaugarriak ditu. Kontuan hartu behar dugu benetan bizi izan den pertsona batengan oinarritzen bada ere, bizitza horrek fikzioaren tratamendua daukala liburuan. Beraz, Teslaren bizitzaren gorabenerak ezagutu nahi dituen irakurleak nekez aurkituko du bertan bere jakin-nahia aseko duen informaziorik. Hasteko, liburuak erakusten duen jarrera orokorragatik: askotan ipuin miresgarri baten aurrean gaudela ematen du, hain zehaztugabeak dira denbora eta lekuari buruzko informazioak. Jakin badakigu gertakariak XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen lehenengo hamarkadetan kokatzen direla. Baina testuan ez dago horri buruzko erreferentzia zehatzik. Garai zehaztugabe batean zeharka baino aipatzen ez den toki batean jaiotzen da pertsonaia, eta hasierako zehaztugabetasun hori nobela osoan mantentzen da. Urteak pasatzen dira, baina zaila da jakitea zenbat. Pertsonaia leku batetik bestera mugitzen da, eta, batzuetan, leku horien izenak aipatzen badira ere, horixe baino ez dira, lekuak, izenak, ametsezkoa dirudien geografia baten aipamen xumeak.

Nobelaren erdigunean pertsonaia dago, jaiotzatik bertatik markatuta dirudien pertsonaia, patu saihestu ezin baten menpean. Pertsonaiak, beraz, patu horri jarraitu behsterik ezin du egin, bizitza hori poliki-poliki amildegi batera hurbiltzen den bitartean. Pertsonaiak egiten dituen gauzak kontatzen dira, beste pertsonaia batzuekin (Edison-ekin, Westinghouse-kin) dituen harremanak aipatzen dira, baina inpresioa geratzen da narrazioa pertsonaiaren azalean gelditzen dela. Bestalde, nabaria da idazleak ez duela sinpatia berezirik sentitzen harekiko. Gupidarik gabe aurkezten du xelebre, desatsegin eta bera baino handiagoko “ego” baten jabe izango balitz bezala, harekiko identifikazioa ekidinez. Munduko “asmalaririk” garrantzitsuena izan ondoren, bere erruz amiltzen da ezerezean, bere munduak errealitatearekin zerikusi handirik ez duela dirudielarik.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak