kritiken hemeroteka

7.202 kritika

Azken kritikak

« | »

Lasterka / Jean Echenoz (Gerardo Markuleta) / Meettok, 2011

Ihesean eta jolasean Iban Balerdi / Gara, 2012-01-14

Jean Echenoz frantziarra aski ezaguna da egungo Europako eleberrigintzan. Bere ibilbide luzeko azken urteotan, hala ere, literatura modu desberdinak jorratzeari ekin dio, eta bide honetako bigarren alea dugu Lasterka izeneko hau. Aurretik, Ravel idatzi zuen, musikagile lapurtarraren bizitzan oinarritua. Ondoren, Nikola Tesla jeinu estatubatuarrari buruzko Tximistak etorriko da. Hirurek, benetako pertsonen bizitzen gaineko trilogia osatuko dute. Musikan, kirolean eta zientzietan nabarmendu zen hirukotea, norberak berean neurriz kanpoko maila emateraino.

Oraingoan idazteko bide eman diguna, Emil Zatopek (1922-2000) korrikalari txekoslovakiarraren bizitza ardatz moduan hartzen duena da. Atletismoaren historian sekula izan den izarrik handienetako batena, alegia. Pasa den mendeko erdialdera, eta hamar urtez, distantzia luzeko espezialitate guztietan gailendu zen Zatopek. Hainbat munduko errekor erdietsi zituen, eta Helsinkiko Olinpiar Jokoetan urrezko domina 5.000 eta 10.000 metroko probetan zein maratoian, gaur arte beste inork berdindu ez duen balentria. Gainera, komentatzeko modukoa da, anekdota legez bada ere, gure artean aritu zela azkenekoz lehiaketa ofizial batean, Donostiako Nazioarteko Krosean, hain zuzen ere.

Kontuan hartu behar da, hala ere, korrikalari honen aukeraketa ez zela izan soilik bere kirol lorpenengatik. Pertsonaia literario gisa ere, Emil Zatopekek ezaugarri apartak eskaintzen dizkio autoreari. Batetik, gustuko ez zuen ariketa fisikoa egiten hasteko arrazoiak. Horrekin lotuta, lasterka aritzeko eta entrenatzeko zuen modua, planteamendu logiko ororen kontrakoa. Gainera, hor daude bizi izan zeneko tokia eta garaia ere, izan ere, XX. mendeko mugimendu politiko garrantzitsuenen tartean bizitzea egokitu zitzaion, eta horrek zeharo baldintzatu zuen bere ibilbidea. Liburua bera, naziek Txekoslovakia inbaditu zutenean hasten da, gero bloke sozialistaren parte bihurtu zen garaian jarraitzen du eta 1968an sobietarrek Praga tankez nahiz militarrez hartu zuten unean amaitzen da. Badago erabilitako ikuspegi zirkular horretan liburuaren formaren eta pista baten inguruan korrika aritzearen arteko alderaketa ere, puntu berean bukatzen baitira biak ala biak, ihesi joan nahi izanagatik.

Estiloari dagokionez, Echenozek sinpletasunaren alde egiten du eta esaldi motzekin bere erritmoaren sarean lotzen gaitu. Liburua ere laburra da eta arin garamatza batetik bestera, atletak berak egiten zuen moduan bere egunerokoan. Aipagarria da, halaber, benetako datu biografiko zein asmatutako zatiekin lortzen duen efektua, errealitatearen eta fikzioaren nahasketaren arteko ariketa bikaina. Lehen aipatu bezala, pertsonaiak berak eskaintzen duen bidea, hein handi batean. Zalantzarik gabe, sakonago ezagutzea merezi duen gizaki baten biografia nobelatua da idazleak eskaintzen duena, irakurleak goza dezan.

Azken kritikak

Film zaharren kluba
Alberto Ladron Arana

Aiora Sampedro

Errepidean
Jack Kerouac

Joannes Jauregi

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Ibon Egaña

Ez erran deus
Jon Arretxe

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Aritz Gorrotxategi

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Peru Iparragirre

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Amaia Alvarez Uria

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Itxaro Borda

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Alex Uriarte Atxikallende

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Estibalitz Ezkerra

Inor ez delako profeta bere mendean
Asier Amezaga

Javier Rojo

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Retolaza

Ekaitza urrun
Joanes Urkixo

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Aiora Sampedro

Artxiboa

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Hedabideak