kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Twist / Harkaitz Cano / Susa, 2011

Hemen daukazue Aritz Galarraga / Deia, 2011-12-31

Argitaratu du Harkaitz Canok liburu berria, aspaldion itxaroten genion Twist eleberria. Eta betetzen ditu kanonek markatzen duten urrezko legea. Batetik da lan mardula, laurehun orrialdetik gorako adreilu paperezkoa, zenbat eta gizenduago, orduan eta hobea dela uste dutenen sinesmena betetzera datorrena. Eta bestetik besarkatzen du gure ditxosozko gatazka, erran nahi baita, gatazka politikoa, zehatzago armatua, bere ondorio humano, sozial eta abarrekoekin. Kanonek markatzen duten legea betetzen du hartara. Merkatuak aho bitsetan kanonizatzen duen lana genuke hartara. Eta halere da nobela ona.Oso da nobela ona, aizue.

Ezen, hasteko, ez baita erortzen merkatuak aupatzen dituen liburu halakoak jausten diren topiko eta milikeriatan. Nobela da mardula, baina zentzurik positiboenean; da sendoa, ez erraza, ez lastoz betetako lastategia. Besarkatzen du gatazka armatua, baina zentzurik baikorrenean; da berezia, ez melenga, ez azukrez betetako azukreontzia. Begira, Lazkano dugu pertsonaia nagusia, haren presentziak zeharkatzen du alderik alde kontakizuna. Orain idazle egonkortu askoa, iraganera eraman beharrean da memoria, bere bizitza ordura arte tatxa gabea atzera bueltarik gabe aldatu zeneko momentura. Gero daude Soto eta Zeberio (Soto eta Zeberio beti, ez Zeberio eta Soto sekula), baina horien presentzia baino gehiago da absentzia, horien hutsuneak betetzen du nobela osoa. Ez alferrik, gazterik erauzi dituzte euren bizitzetatik, gazterik lur eman diete kare bizitan, gazterik bilakatu dira, mito guztien modura, adrenalina eta amnesia. Lagun ziren hirurak, karea eta gehiago, hori denori gertatu zenean. Konpartitzen zuten amistadea, konpartitzen zuten militantzia, konpartituko dute handik aurrerako bizitza guztia.

Eleberriak egitura du oso erakargarria, izena aipatzea ere merezi ez duen idazle hura gogora ekartzen diguna (orain moda-modan den idazle lehen bazterrekoa; bai, mundu guztiak derrigor irakurri beharrekoa). Kapitulu bakoitzak fokatzen du pertsonaia diferentea, dela polizia borreroa, dela kasua berrartuko duen abokatua, dela hildakoa bera, sarrera kapitulu ezin kolpagarriago batean. Baina kapitulu bakoitzaren baitan ere, kontatzen dena ez da lerroa, baizik eta atzera-aurrerakoa, saltoa, kontatzen dena are erakargarriago egiten duen katea errekurtsoa. Eta errealitatean erraz identifika daitekeen gertaera bat izan lezakeen arren abiapuntu, nobela hortik abiatu baino ez da egiten, azken batean ari delako bizitza erauzteaz, bizitza apurtuaz, lapurtuaz, papurtuaz, laguntasunaz, laguntasuna kolpetik bukatzeaz, bizitza herenka bizitzeaz, hainbat bizitza batera bizitzeaz, identitateaz, identitatea hurrupatzeaz, norberaz, besteez, besteaz, bizirik ez daudenek bizitza nola biziko luketen, nola bizi duten irudikatzeaz.

Aspaldion ere entzun izan ditut ahots batzuk —ilunpetakoak, gutxienez ilunak—, Canok nobela falta zuela ziotenak. Baietz, ipuingile gisara, akaso poeta bezala, tira, ez zela makal-makala. Baina eleberri sendoa, zalantza guztiak uxatuko zituen lana beharko zuela. Hemen daukazue, bada. Aurreko hirurak bazter utzi gabe, gainontzeko generoetako lanak kontuan hartuta, hemen daukazue nobela bat bikaina, irakurketa derrigorrezkoa ia, datozen urteetarako utziko duena lorratza. Denborari eman denbora, bestela.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak