kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Zwei Frauen / Joxean Agirre / Elkar, 2011

Imitazioaren apologia Leire Zubeldia / Gara, 2011-12-31

Itzulinguruka ibili gabe, gustura irakurri dut Joxean Agirreren Zwei Frauen ipuin liburua. Ipuin liburua esan dut, lau narraziok (lehen imitazioa, bigarren imitazioa, hirugarren imitazioa eta laugarren imitazioa) osatzen dutelako. Baina eleberri gisara ere irakur dezakegu. Izan ere, kasu guztietan pertsonaiak ez du izenik, baina izana bera du: idazlea da; miresten duen idazle bat (hori bai aldatzen da narrazio batetik bestera) imitatzen duena, idazkietan zein bizitzan bertan. Eleberri trazua har diezaiokegu baita ere, liburuari izenburua ematen dion Zwei Frauen narrazioak liburuaren luzeraren erdia hartzen duelako.

Azalean argitzen zaigun moduan, alemanez “bi emakume” esan nahi du zwei frauen-ek. Nobela labur honetako (edo narrazio luze honetako) protagonistak Max Frisch idazlea miresten du. Are gehiago: mirespenaren mugak gaindituta, idazle suitzarraren idazkiekiko menpekotasuna sortu zaio. Buruz errezita ditzake honen edozein nobeletako pasarteak. Hori ez da, ordea, protagonistaren menpekotasun bakarra. Karla eta Nadia emakumeekin bizi duen isilpeko harreman paraleloak eragiten dion zoriontasuna da bere droga, eta zoriontasun hori galtzea bere izua. Bi emakume horiekin konpartitzen eta erabakitzen ditu idazten ari den bere nobelako protagonistaren ibilerak. Max Frisch zenaren postontzian utziko du amaitzen duenean. Hortik aurrerakoak irakurleak deskubri ditzala.

Ikusten denez, geruza askoko liburua da. Gero eta eskala txikiagoa duten fikzioak barruan gordetzen dituen matriuska. Baina fikzioak errealitatea gainditzen duenean, nork daki zein den benetako errealitatea? Imitazioak jatorrizkoa ordezka dezakeenean, zergatik da hobea azken hori? Galdera horiek presente daude nola Zwei Frauen narrazioan hala liburua osatzen duten gainontzeko narrazio laburragoetan ere. Bide batez, bikaina iruditu zait hirugarren imitazioa, Idazteko etxea atontzen izena duena. Kasu honetan protagonistak literatur lehiaketa bateko epaimahaiari sariketara aurkezteko epearen luzapena eskatuz idatzitako gutuna da nobela bihurtuko dena. Umore zorrotza darabil Agirrek, ironiaz kargatua. Narrazio honetan bezala besteetan ere, idazle ezberdinei egindako hamaika erreferentzia aurkituko ditu irakurleak, idazkera freskoz idatzitako testua janzten dutenak.

Finean, esango nuke idazleei buruzko literatura dela Agirrek egin nahi izan duena. Idazleak biluzteko asmoa suma daiteke: zer egiten dute ba idazleek, miresten duten idazlea edo obra imitatu eta berau gainditzen saiatzea ez bada? Idaztearen izaera terapeutikoaren errebindikazioa ere aurkitu du irakurle honek: “Bizi izandakoak ahazten ditugu, eta goizegi hil zirenek irauten dute, izateko eskubidea errebindikatuz-edo”. “Idazten dugunean gure nitasunari mugak zabaltzen dizkiogu, eta gauza bera egiten dugu maitemintzen garenean”. “Literatura terapia pertsonal ona izan daiteke, psikoanalisi moduko bat, baina psikoanalistari ordaindu beharrik gabe”. Lehenengo biak Joxean Agirrek idatziak dira, mintzagai dugun nobelan azpimarratu ditudan hamaika esaldi borobiletako bi. Azkena Max Frischena da.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak