kritiken hemeroteka

7.584 kritika

Azken kritikak

« | »

Scanner / Leire Bilbao / Susa, 2011

Barrutik kanpora Iker Zaldua / Gara, 2011-12-10

Poesiak idazlearen begirada erakusten digu, munduaren paisaia zabalean idazleak fokua non jartzen duen, zein irudi iltzatzen duen gogoan. Askotan gogoetaz mozorrotuta, sarri kritikaz jantzita eta maiz salaketaren larruz. Kasu honetan hiru elementu horiek nahasten direla iruditzen zait niri. Adierazteko modu zuzena erabili du Leire Bilbaok, berak esan bezala, barrurantz begiratu eta ikusitakoa agerian jartzeko.

Horixe da eskanerraren zeregina, elementu hori erabili nahi izan du irudi gisa, elementu hotza, arrunta; elementu ez poetikoa egunerokoaren erraiak erakusteko. “Hegazkinaren hegoak” izeneko poeman liburuari izenburua ematen dion makinaren inperfekzioa salatzen saiatu da ordea, “igarriko al du eskanerrak zenbat denbora dagoen erlojuaren barruan? zenbat kilometro nire oinetako parean?”.

Galdera lehen pertsonan luzatuta dago, liburua lehen pertsonan idatzita dago, iraganekoa eta orainaldikoa, lehen pertsona. Idazlearen fokura itzuli gara, autobiografia izaten da poesiari darion beste ezaugarri bat eta Scanner honetan ez dira gutxi autobiografia kutsua duten lerroak. Arestian aipatu dudan poeman horrela dio “segurtasun zaindaria asaldatzeko beldur ez banintz neure gorputza eskanerretik pasatzeko eskatuko nioke”. Ez dakit zaindari hori asaldatuko ote zen, ez dakit baimena eskatuko zion ere, baina Leire eskanerretik pasa dela iruditzen zait.

Bere lehen liburuan baziren susmoak eta hemen berretsi egiten direla esan daiteke. Hartako ur handietan agertzen zen aitak lehen pertsonaren izenordea ote zuen susmoa geratu zitzaidan, eskanerren barnean sartutako “Terra Nova” izenekoak zuzen nenbilela erakutsi dit, poema sinonimoak direla esatera ere ausartuko nintzateke, bide batez.

Egiaz lehen atal osoa hartzen du familiak, Ondarroako ume baten begiradapean, Ondarroako ume batek tokatu zitzaion egoera nola bizi izan zuen adierazten du. Sentipenak, bizipenak zuzen islatzen ditu, idazketa sinple bezain zuzena, zenbaitetan gogorra. Gizonaren absentzia eta emakumearen gorespena azpimarratuko nituzke, amarena batez ere. Hala ere, ez dakit gorespen horretan, heroitasun horretan, ironia arrastorik ez ote dagoen, hots, ez dakit emakumeari berez esleitzen zaion heroitasun horren kritika ez ote dagoen, baiezkoan nago.

Bigarren atala, liburuko laburrena da. Badirudi erreferentzia zerrenda bat eman nahi diola Leirek irakurleari, bere iturri izan diren izenak aipatzen ditu. Hirugarren atalean gorputza protagonista, emakumearen gorputza. Atal horretako lehen poeman Sarriren armiarma ikusi dut nik, horman zintzilik, zerbait esanez, gehiegi esatea izango litzateke akaso, baina ez dut uste. Hortik aurrera liburuak kutsu hertsiagoa hartzen du, idazketa hertsiagoa agertzen dela, alegia, laugarren atalean batez ere. Bosgarren atalean garraiobideak ageri dira, bideak edo ihesbideak, ametsak apika. Azken atalean atzera begirakoa agertzen zait dirdiratsu. Azken poemak adibidez Atxagarengana garamatza, haren Etiopiara.

Liburu osatua da, beraz. Idazlearen foku hori erakusteaz gain, badu hertsitasuna, badu umorea ere lerroalde batzuetan, poema biziak ere tartekatzen dira, hitz-jokoak eginez eraikitako bat ere bai, esaldi fin baina kargaz beteak ez dira falta. Bost urte joan dira lehen liburua kaleratu zuenetik eta denbora ez da alferrik igaro, hau lasaiago idatzi duelakoan nago.

Azken kritikak

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Bitakora kaiera
Ibon Sarasola

Mikel Urkixo Aierdi

Zendabalitz
Erika Elizari

Alaitz Andreu

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Marta Goikoetxea

Miserikordia etxea
Joan Margarit

Jose Luis Padron

Argiantza
Pello Lizarralde

Aiora Sampedro

Hotz industriala
Julen Belamuno

Joannes Jauregi

Hotz industriala
Julen Belamuno

Ibon Egaña

Artxiboa

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Hedabideak