kritiken hemeroteka

8.001 kritika

Azken kritikak

« | »

Marta maitea / Miquel Marti i Pol (Joxemari Sestorain) / Denonartean, 2011

Musuak bularretan Igor Estankona / Argia, 2011-12-11

Miquel Martí i Pol (Roda de Ter, Osona, 1929 -Vic, 2003), tornulariaren eta kotoi fabrikako langilearen semea, gerra eta zikinkeria ezagutu zituena, desagerrarazi nahi zuten Katalunia defendatu zuena lumarekin eta hizkuntzarekin, gaixotasunak makaldua, aita, alarguna, senarra bigarrenez… ederra da, nostalgiaren puruan, gizon honen Marta maitea hartzea, Joxemari Sestorainek itzulia. Lluís Llachen eta Maria del Mar Boneten Mediterraneoko pinudietako haizea ekarri dit, eta haize horrek, bitxia da, Joseba Sarrionandiaren itzulpenen aparra eta Andolin Eguzkitzaren gozamen malkoak. Horrela korapilatuko zaizu zuri ere bizitza bihotzaren eta sabelaren arteko puntu horretan. Marta maitea erabat orekatua da, sakona eta sinplea. Horregatik da aparta.

Vint-i-set poemes en tres temps (Hogeita zazpi poema hiru alditan, 1972) idatzi zuenerako, Martí i Polen gorputzean esklerosi anizkoitzak egina zuen bere zuloa. Ezinbestean, garai hartako bere poesiak bakardade, oinaze eta heriotzaren gertutasunerantz egiten du: poeta bere baitan biltzen da. Baina, era berean, zorroztu egiten ditu ikusmena eta ukimena, muga fisikoak zehazki non dituen horien bitartez ikasten hasten da-eta. Horrela, Cinc esgrafiats a la mateixa paret (Bost esgrafiatu horma berberean, 1975) lanean nabari denez, katalanak ez errenditzea erabakitzen du. Suspertu eta Quadern de vacances (Opor-liburua, 1976) idazten du. Apurka-apurka, fenixa bezala, biztu egiten da Martí i Pol, poesia bitalista eta gero eta distiratsuagoa eginez. Estimada Marta (Marta maitea, 1978) baikortasun, sentsibilitate eta izadiarekiko maitasunaren gailurretako bat da, hausnarketa sozialaren, erotismoaren eta etorkizunarekiko konfiantzaren bideetatik doana: “Ez nintzateke loriatuko inork pentsatuko balu itxurakeriaz luzatu naizela eskuburdinaz eta girgilez lotu nauten mugak xeheki azaltzen. (…) Garbi geldi bedi ez nauela heroismoak erakartzen eta ez nabilela eredugarri izan nahian”.

Hitzaren eta sentimenduen uztartze perfektua da Martí i Polen poesia. Lumaren bitartez barne-munduak deskribatzen maisua da. Ez dauka hitz bat alferrik, ez dago estridentziarik, dena da fintasuna. Zergatik maite dugu hainbeste, gainera? Marta maitea honetan ageri den legez hurbila delako beti, eta ez diolako inoiz bere buruari penarik hartzen. Atsekabeak atsekabe beti dauka berba gozo zehatz bat Martí i Polek.

Azken kritikak

Lagun minak
Jon Benito

Asier Urkiza

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

Nagore Fernandez

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Erradikalak
Ane Labaka Mayoz / Beatriz Egizabal Ollokiegi

Jon Martin-Etxebeste

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Mikel Asurmendi

Hotza bazkatzen
Izaskun Igoa Jaimerena

Irati Majuelo

Krakovia
Goizalde Landabaso

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Austerlitz
W.G. Sebald

Hasier Rekondo

M ama* eme* ume*
Erika Lagoma / Estitxu Fernandez

Jon Martin-Etxebeste

Soka
Mikel Gurrea

Nagore Fernandez

Ez erran inori
Maddi Ane Txoperena

Asier Urkiza

39 lore
Amancay Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Austerlitz
W.G. Sebald

Jon Martin-Etxebeste

Sed quia sua
Iñaki Segurola

Oier Iruretagoiena

Artxiboa

Ekaina 2022

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Hedabideak