kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Scanner / Leire Bilbao / Susa, 2011

Erdibidean Leire Lopez Ziluaga / Berria, 2011-10-16

Leire Bilbaok 2006an argitaratu zuen Ezkatak aurreneko poema liburua, zeinaren lehen erdian gorputzak garrantzi nabarmena baitzuen eta bigarrenean poesia intimista batera hurbiltzen baitzen. Argitaratu berri duen Scanner honek ere badu alde bi horietatik zerbait, gorputza aurreneko liburu hartan baino gutxiago azaltzen bada ere. Badirudi idazleak ni poetiko baten eraikuntza prozesua azaldu nahi izan digula liburua osatzen duten sei ataletan.

Amaz erditu naiz deitzen da lehenengo atala. Ni poetikoaren sorrera kontatzen du lehenengo; haur txikia zeneko zenbait irudi azaltzen ditu gero, hala nola ia beti itsasoan zen aitari zion gorrotoa eta amak zuen garrantzi ikaragarria; eta ama heldua azaltzen zaigu amaieran ni poetikoaren begietatik, ni horren nolabaiteko ispilu. Atal honetan badira arrainekin lotutako irudi pare bat, errealak diruditenak, liburuko irudi metaforikoak baino indartsuagoak iruditu zaizkidanak: batean, haurrak arrainei begiak kendu eta kaniketara jolasten da haiekin; bestean, ama eta ahizparekin batera aitaren bila doala, arrain buruak ikusten ditu umeak lurrean.

Bigarren atala da laburrena, lau poema baino ez ditu, literaturaren ingurukoak; idazle eta artisten erreferentziak aipatzen dira, emakumezkoak gehienak, eta paperezko lagun horien sinbologiaren eta idazleak bizi duen mundu errealaren arteko talka ikus dezakegu orriotan. Nork bere arloan irudi indartsuak sortzen zituzten emakume horiek, eta liburu osoa irakurrita indar horren falta sumatu dudala aitortu behar dut ??”Maitale imajinarioa-k, esate baterako, badu indar hori, nire ustez??”.

Hirugarren atalean, ni poetikoaren gorputza jartzen zaigu lehen planoan: ama izateko adinean omen dagoen gorputza ageri zaigu hasieran, baina sexuarekin lotuta azaltzen da gorputza poemarik gehienetan, sexua izaten edo sexua desiratzen. Animaliak behin eta berriro ikusten ditugu poemotan: behorra, armiarma, txoria, elefanteak. Neurri batean nabarmenegia egin zait animaliak eta sexua lotu izana, baina idazleak egin du ahalegina animalia bakoitzari balio ezberdin bat emateko.

Poema hauetako batzuetan, berarekin ez dagoen pertsona bati zuzentzen zaio ahots poetikoa, elkarrekin sexua izateko proposamena egiteko edo; hurrengo atalean, urrats bat gehiago egin izan balu bezala, bakarrik da poemetako ahotsa, eta bakardadearen deskribapenak hartzen du gorputzak eta sexuak zuten lekua, eta badu hori adierazteko lerro interesgarririk, esate baterako: “Ohearen beste aldean jarriko naiz adibidez / alde batera begiratzen dudanean / ni baino falta ez nadin”. Horrez gainera, nabarmentzekoa iruditzen zait beste hau: “Leungarri, lixiba usain eta ia markarik gabeko / heriotza publiko bat gehiago da hau”, liburuak eraiki duen ni poetikoarekin guztiz bat ez datorrela iruditu zaidan arren, hainbat eta hainbat emakumeren, bereziki etxekoandreen, heriotza programatua deskribatzen baitu.

Bosgarren atalean garraiobideak ditugu poema guztietan, eta ni poetikoaren bizitzaren zenbait arlotako metafora gisa erabiltzen dira, maitasunari lotutakoak gehienak. Atal honetan irakurri ditut nik liburuko poema biribilenak, gehienak eskema berari jarraitzen badiote ere ondo ebatzi baititu. Azkeneko atalean, badirudi ni poetikoa bere orainalditik ari zaigula, eta etorkizun bati irekitzen diola atea.

Poemarik biribilenak bosgarren atalean aurkitu ditudala esan dut, eta horixe da liburuko poema askotan faltan sumatu dudana, poemen biribiltasuna. Gustura irakurri dizkiot zenbait lerro atal guztietan, baina poema asko erdibidean geratu zaizkidala iruditu zait, eta hala geratu naiz ni ere liburuarekin, erdibidean.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak