kritiken hemeroteka

7.316 kritika

Azken kritikak

« | »

Sinesmenak eta usteak / Agustin Arrieta Urtizberea / Alberdania, 2010

Zentzu komunaren bidetik Iban Balerdi / Gara, 2010-10-22

“Sinets al dezaket nahi dudan guztia? Eduki al dezaket nahi dudan iritzia edo ustea? Askatasun osoa al dago edozein uste, iritzi edo sinesmen edukitzeko? Nola finkatzen edo errotzen dira uste, iritzi eta sinesmenak? Zein da uste, iritzi eta sinesmenen eginkizuna? Ba al dago araurik zerbait uste izateko edo sinesteko? Uste izatearen jokoa nolakoa da? Zeintzuk dira balizko joko horren arauak?”

Honako galdera hauekin hasten da Agustin Arrieta-Urtizberearen liburu berria. “Istripuak” ipuin bilduma argitaratu ostean, saiakera batekin datorkigu oraingoan EHUko Filosofiako irakaslea. Bertan, izenburuko kontzeptuetatik abiatuz, zentzu komunaren alde egiten du egoera eta eredu desberdinen aurrean, ikuspuntu dogmatiko eta azalekoen arteko espazioaren alde, alegia.

Beraz, sinesmen, iritzi eta usteen (des)berdintasunak aztertu ondoren, usteak gizakiongan finkatzeko hiru eredu deskribatzen ditu, hala nola, ostrukarena, autoritatearena eta koherentziarena. Lehenengoan zalantzak baztertzeko uste bat bereganatzen du pertsonak eta gero tinko eusten dio uste horri, ostrukek moduan, beste guztiari muzin eginez. Bigarrengoa, artzaina eta artaldearen adibidean oinarritzen da, eta hirugarrengoan, berriz, aurrez ditugun usteak gailentzen dira ebidentzien gainetik.

Horien ondotik, zentzu komunaren eredua aztertzen du “ia-ia inkontzienteki erabiltzen dugun” hori. Bere esanetan, zientzia zentzu komunaren garapen bat litzateke, baita filosofia ere, hirurak bat eginda ulertzen dituelarik. Hemendik kanpo uzten du, ordea, erlijioa.

Erlijioari eta beronekin gutxienez zeharka lotutako zenbait kontzepturi, liburuaren bukaeran beste atal bat eskaintzen die. Zientifikoki probatu gabekoetan sartzen garenez, eremu honetako arauak ez dira berdinak, nolabait esatearren, sinesteko askatasun handiagoa baitago. Egileak, uste eta sinesmen guztiak zalantzan jartzearen alde egiten du, guztiak eztabaidagai bihurtzearen alde. Bide honetan erlijioek, katolizismoaren kasuan gutxienez, beren esparruak nola finkatzen dituzten kontatzen du, balioen mundua beraiena balitz bezala jokatuz. Ondorioz, erlijiorik gabeko gizarteak baliorik gabekoak lirateke, azken boladan sinestarazi nahi diguten analisia.

Erlijioari atxikitzen zaion kapituluan, suizidio nahiz abortuaren gaineko analisiak ere egiten ditu, eta bietan ateratzen dituen ondorioak antzekoak dira. Kontzeptu eztabaidaezinak izatetik, beste fase batera igaro direla. Niri interesgarriena abortuari buruzkoa iruditu zait, hain gai korapilatsua izanik eskertzekoa baita horren adibide grafikoak eskaintzea.

Azken finean, oso liburu pedagogikoa egiten saiatu da autorea, kontzeptuak ahalik eta modurik ulerterrazenetan esplikatuz. Adibideak erabiltzen ditu etengabe azaltzen dituenak hobeto adierazteko, kaleko adibideak, eguneroko bizitzakoak. Eskoletarako modukoa da alde horretatik, hasieran esan moduan dogma eta fribolitateetatik aparte, usteak beste modu batean jaso daitezkeela defenditzen baitu. Eta datuak ikasteko baino, pentsatzen ikasteko behar luke eskolak.

Bukatzeko merezi du aipatzea, liburuaren amaieran edozeini luzatzen diola gonbitea edonolako iruzkin edo kritikarik egin nahiko balu, bere helbide elektronikoa horretarako lagaz.

Azken kritikak

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Txema Arinas

Basa
Miren Amuriza

Usoa Alberdi Fernandez

Sofia Petrovna
Lidia Txukovskaia

Ibai Atutxa Ordeñana

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Peru Iparragirre

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Artxiboa

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Hedabideak