kritiken hemeroteka

8.350 kritika

« | »

Walter Benjaminen aingerua Gernikako bonbardaketatik / Ignazio Aiestaran / Elkar, 2010

Gerra totalaren ertz mingotsak Beñat Sarasola / Berria, 2010-10-03

Joseba Jaka bekaren laguntzaz saiakera trilogia bat idazteari ekin dio Ignazio Aiestaranek. Esne beltza eta nazismoaren adiskideok izena du trilogiak, eta Walter Benjaminen aingerua Gernikako bonbardaketatik da lehenengo alea, berriki argitaratua. Aiestaran filosofiako irakaslea da, EHUn, baina Zlatan Ibrahimovic-en sokakoak lasai egon daitezke, liburua ez baita inolaz ere filosofia tratatu bat, saiakera bere zentzu erabatekoan (eta ez totalean) baizik. Hau da, egilearen hausnarketa landu eta pertsonala, gai eta hurbilketa modu ugarik gurutzatzen dutena.

Hala, hasi-hasieratik antzeman dezakegu posizionamendu moral argi batetik abiatutako lana dela. Egiazki, jakin badakigu lan oro dela gutxi-asko posizionamendu moral zehatz batetik abiatzen, baina esan nahi dudana da idazleak ez duela hori ezkutatzeko batere lanik hartzen. Aiestaranek totalitarismoaren gerra-ideologia aztertu eta salatu nahi du, eta sarritan multzo honetatik kanpo utzi ohi diren zenbait gertaera bertan kokatu: Rif eta Abisiniako gerra kolonialak eta, bereziki, Espainiako Gerra Zibila. Espainian azken boladan sortu den iragan hurbileko krimenak gogoratu eta berraztertzeko ahaleginean ipin liteke, nolabait, lan hau. Hain justu kolpisten egungo txalo-jotzaileek lotsagabeki eta zinismo totalez gerrazibilismoa deitzen dioten horretan, alegia.

Liburuaren muina, dagoeneko iradoki dudan bezala, gerra egiteko modu berri hau —gerra totala— sostengatzen duen ideologia aztertzean datza. Eta ideologia honen adibide nagusitzat Ernst Jünger hartzen du, zeina, gauzak nolakoak diren, EHUk honoris causa izendatu baitzuen 1989an. Aiestaranek, beraz, Jüngerren eta futurismoaren (Marinetti) idazkietan gordetzen den mezu totalitarista azaleratu eta salatzen du zuzen-zuzenean, itzulinguruka ibili gabe. Badago kultur mundu eta akademian halako joera bat ustez puntakoak diren idazleen ibilera ez hain ereduzkoak (Heidegger da beste adibide bat) erlatibizatu eta barkatzekoa, baina Aiestaranek, aipatu kasu hauetan bederen, justu kontrakoa egiten du; kontuak garbi, adiskide zahar. Jarrera honek arriskuak dauzka, jakina, baina badirudi iruindarra arriskuok bere gain hartzeko prest dagoela salaketa politiko-moralaren ordainetan.

Testuak asko du literario edo poetikotik, sarritan haria irudi eta sinbolo jakin batzuekin lotzen baitu. Nagusia trilogiaren goiburuan azaltzen den esne beltzarena (Paul Celan-en Heriofuga-tik hartua) da, baina maiz erabiliak dira, halaber, sinbolo entomologikoak (Jünger), aingeruak (angelus novus, Benjamin) eta beste zenbait. Horrek ez du esan nahi, ostera, saio estetizista denik, ikerketa historiografiko itzela egina dagoela agerian geratzen baita. Gisa honetan, honenbestez, historiografia, etika, politika, estetika, poesia testu bakarrean galdatzen saiatzen da. Inondik ere, ez da apustu makala, egitasmo aski konplexuak baitira halakoak. Esango nuke tarteka testua ahuldu egiten dela, hasierako gehiegizko datuekin akaso, zenbait errepikapenekin, zenbait irakurketa agian behartuegiekin (Benjaminen aura kontzeptua kasu), baina bere osotasunean saiakera ezin interesgarriagoa iruditzen zait. Ausarta, zentzu guztietan, eta engaiatua, idazten denarekin engaiatua, esan nahi baita.

Ez litzateke albiste txarra liburuak nolabaiteko oihartzuna izango balu eta are eztabaidatxoa-edo sortuko balu —Joxe Azurmendik gaiari ekar diezaiokeenean pentsatzen ari naiz, esaterako—. Bitartean, hemen izango gaitu Aiestaranek, trilogiako beste bi liburuen esperoan.

Azken kritikak

Sorginak, emaginak eta erizainak
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Mikel Asurmendi

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Amaia Alvarez Uria

Presbiziak lagundu omen digu
Edu Zelaieta

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Aitor Francos

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Jon Jimenez

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Asier Urkiza

Maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza
Mckenzie Wark

Nagore Fernandez

Fiesta: Eguzkia jaikitzen da
Ernest Hemingway

Aritz Galarraga

Biharraren hegietan
Maddi Sarasua Laskarai

Maddi Galdos Areta

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Aiora Sampedro

Aingeruak eta neskameak
June Fernandez

Ibon Egaña

...eta gauetik, euria
Fertxu Izquierdo

Nagore Fernandez

Nekropolia
Boris Pahor

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko uztaila

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

Hedabideak