« Herriminetik abiatuta osatutako mapa unibertsala | Eresiak »

XX. mendearen argi-itzalak / Pello Salaburu / Alberdania, 2001

Mendearen kronika Javier Rojo / El Correo, 2002-04-17

Pello Salaburu EHUko errektore ohiak XX. mendearen historia gainbegiratzen du XX. mendearen argi-itzalak izeneko saiakeran. Kronika itxura duen liburu honetan, XX. mendean gertatu direnen artean zer nolako kontraesan eta paradoxak eman diren azaltzen du idazle nafarrak. Alde batetik, zientziak eta teknikak inoiz ez bezalako aurrerakada izan dute mende horretan eta horren argigarri, hiru adibide ematen ditu Salaburuk: atomoa, ordenadorea eta geneak.

Baina bestaldetik. XX. mendean historian gertatu diren gerrarik odoltsuenak eta genozidio sistematikoen erakustaldi nabarmeneak ere eman dira. Historiak deskribatzen dituen gertakari hauen aurrean egilearen ikuspuntua ere paradoxikoa dela esan daiteke. Zientziak suposatzen duen progresoan sinesten du (progresoan, erlijioetan bezala, sinestu egin behar baita, Bury-k eta Nisbet-ek adibidez, aspaldian erakutsi zuten bezala), baina gizarte balioak direla-eta apokaliptiko samarra aurkezten du askotan mundua, XX. mendean giza eskubideen aldarrikapenak ere egin arren. Euskal Herriari dagokionez, liburuan behin eta berriro Ameriketara joandako euskaldunak aipatzen dira eta batzuetan badirudi horixe izan dela euskaldunen aportaziorik nagusiena XX. mendearen historian.