kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Gasolindegian / Yurre Ugarte / Alberdania, 2010

Gasolindegian erretzen Leire Zubeldia / Gara, 2010-06-18

Liburuaren azala da pospoloa: gasolina surtidore bat, barruan harrapatuta dagoen emakume bat, giza-garuna agertzen den poster-a eta txorimalo bat paisaia laranja gorriztatu batean. Denbora eman dut elementu hauei begira, denak istorio batean nola elkartu daitezkeen pentsatzen. Liburua irekitzean aurkitu dut lehenengo pista: lehenengo manifestu surrealistaren aipua. Pospoloaren gar txikiak atzamarrak erretzen ditu jada. “Notrèdam-eko konkorduna autobusean doa” hasi da lehenengo ipuina. “Konkorreko zamak bultzatuta gauza harrigarriak egiten omen dituzte konkordunek”, irakurri dut ipuinaren hondarrean. Eta bai; gasolindegiko konkordunak gauza harrigarria egin du. Pospoloaren garttoa sutzar bilakatu da, norbaitek gasolina bota izan balio bezala. Eta suak indartsu iraun du, ipuinez ipuin, liburua amaitu arte.

Autobuseko konkorduna da sua pizten duena, baina ipuinez osatutako nobela honetan Rakel eta Claudiu pertsonaiak jartzen ditu irakiten Yurre Ugartek. Irunen bizi den idazle tolosarrak ez dagokion lekuan dagoen pertsonaiaren istorioa kontatu nahi izan du. Rakel arte ederretan lizentziatua da, eta bizitzak (edo gizarteak) gasolindegi batean lan egitera eraman du, sortzaile izateko prestatu den pertsona lan mekaniko batean jarriz. Claudiu berriz etorkina da, errumaniarra. Honen egoera ere ez da batere desiratua, Rakelena bezala. Baina biek bizi duten errealitate makurrak INEMeko bulegora eramanarazten dituzte, eta han egiten dute topo. Sua, maitasuna, sortzen da bien artean. Egoera makur batek egoera hobeago batetara nola eraman zaitzakeen iradoki nahi izan du egileak. Amaiera esperpentikoa du, baina ez tristea. Baikortasunerako deia iduri dezake.

Idazleak berak esana da, errealitatea dela bere literaturaren abiapuntua. Zinez erreala da ez dagokion tokian dagoen pertsonaren irudia; eta zinez errealak, arruntak, dira pertsonaiak ere. Baina errealitate arrunt horretatik harago, Yurrek muturreko egoeretara eramaten ditu eleberriko protagonistak. Egoera horiek urrun daude ohiko errealitatetik, baina arraroak iruditu arren, errealitate izan daitezke. Hala izan ezean, istorioa ez litzateke sinesgarria izango, eta niri behintzat sinesgarria egin zait. Zentzu horretan lagungarria gertatu zaio idazleari konkordunaren figura: ohiko errelitatearen eta fantasiaren arteko zubi modura erabili du, egoki, eraginkor.

Zazpi ipuinez osatuta dago eleberria. Era independientean irakurri daitezke, ipuin bakoitzak bere istorioa kontatzen baitu, ipuin bakoitzak gordetzen baitu mundutxo bat; baina multzoan irakurrita, istorio bat osatzen dela konturatuko da irakurlea. Ipuin guztiak kronologikoki harilkatuak daude, pertsonaiak batean eta bestean agertzen dira, eta narratzailearen ahotsa errepikatzen da. Oso da nabarmena istorioen arteko harreman hori; honebestez, ia ezinbestean nobela baten gisan irakurriko du irakurleak.

Gauza harrigarriak gertatzen dira gasolindegian. Hain harrigarriak non batzuetan birgarren irakurraldia beharrezkoa den gertatutakoa irensteko. Ipuinetan ez dago ezer soberan, ez dago alferrikako hitzik, dena hartu behar da kontutan. Alde horretatik ahalegin bat eskatzen dio irakurleari. Adi irakurriz gero erre egingo zara. Oharkabean egindako irakurketak aldiz, ez hotz eta ez bero utzi zaitzake. Zuk aukeratu.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak