kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Ospitalekoak / Mikel Antza / Susa, 2010

Errealitate mingots isilduaren lekuko Mikel Asurmendi / Irunero, 2010-06

Mikel Albisu Iriarte Fresnesko espetxean dago eta Mikel Antza idazlea ere bai. Albisu preso dago eta Antza libreagoa nonbait. Nobelako protagonista Mikel da. Fikziozko pertsonaia da. Mikelek inoren antza badu, Antzarena du.

Lehenik eta behin, esan dezadan, liburua egungo sistema politiko demokratiko zapaltzailearen eta ankerraren salaketa dela, sistema ondo mozorrotuaren biluztea. Espetxea lantegi, eskola, kaserna eta ospitaleen parean jarri ditu egileak. Idazleak sarreran paratutako Michel Foucault-en aipuak gaztigatzen digunez.

Nobelaren hasieran (22. o.) kritika zorrotza dago: “Mintzaldi arranditsuen atzean ezkutatzen den traizioa detektatzeko trebatu ninduten 70eko hamarkada amaierako ustezko abertzaleek eta ustezko ezkertiarrek”. Lehen ataletan Mikelek bizi —izan— duen egoerari buruzko autokritika egiten ote duen nago. Zalantza egiten dut, dena den. Hots “Mikel protagonistaren —eta euskal preso politiko independentistaren bidez— sistemaren aurkako borrokaren autokritika ere ba ote den”, galdetu diot nire buruari.

H.D. Thoreau-ren aipua aintzat hartuz gero, bestelako kritika moduko ere badago: “Oraindik ez zarenean zutitu bizitzeko, alferrikakoa da esertzea idazteko”. “…idazleek liburuetan eskaintzen zizkidaten mundu asmatuak itxuraldatzeari ekin nion” (207. o.) idatzi du Antzak Mikel-en eskutik. Liburuaren gakoetako bat lerro horietan daude nik uste. Ospitalekoak —nobela osatzen duten istorioak— Antzak Mikel elbarriren baitatik umore finez ondutako kontakizunak dira.

Mikel protagonista Antzaren trasuntua da. Raul Zeliken Lagun armatua nobelako protagonistaren irudia baino hobeagoa du honek, noski. Nor egokiagoa bere burua —ondo ezagutuz gero, noski— fikzionatzeko norbera baino? Ez du bere burua bakarrik asmatu, Xabier agirretarra, Dimitri, Veronique edota Christophe pertsonaiak ere sortu ditu, baita ongi gorpuztu eta osatu ere.

Badu nobelak baina bat, bere bikote kide presoari egindako eskaintzan islatzen dena: “Maixoli, berriro ibiltzen hasteko adorea emateagatik”. Mikel Albisu Antza berriz ibiltzen ahal izateko idatzi behar izan duen nobela da. Ez da desegokia horregatik, ezta ez-duina ere. Haizu da. Bizi duen egoerak eskaini dion gaiaren —eta bitartekoen— araberako nobela da. Euskal munduaren —eta munduarena orobat— bilakaerak literaturan izan duen aldaketaren isla da nobela. Duela hogei urte pentsaezina zen horrela idaztea. Eta horrek, literaturaren ikuspuntu aratz batetik juzkaturik, maila apalagoan ipintzen du nobela, nik hala uste, uste apala betiere.

Bestelakoan, Mikel Antzak idazteko berebiziko dohainak dituela iruditu zait. Berriz diot, euskal kausak aktibista bat “galdu” zuen eta idazle bat berreskuratu. Etorkizunean ere, errealitatea fikzio bidez horren modu finez eraikitzeko gogoa opa diot.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak