kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Gasolindegian / Yurre Ugarte / Alberdania, 2010

Behatokia ziztrin, begiak zorrotz Bixente Serrano Izko / Berria, 2010-05-23

Zulo bat, zure ametsetakoa ez, baina zure behatokia dena mundua ikusteko. Lehen pertsonan mintzatzen zaizun narratzaile bera zazpitik sei kontakizunetan, behatzaile berbera segida kronologikoa duten sei sekuentziatan, non eta pertsonaia dezente ere anitz berragertzen diren. Ipuin bakoitza bere autonomian irakur dezakezu, baina osotasun narratibo bat eskaintzen dizu multzoak. Nobela eta ipuin azpigeneroen arteko mugan eratu du Yurre Ugartek irakurriz gozatzeko den bere opera prima hau —irakurtzeko diot, zeren eta bertzela ere esperientziaduna baitugu egilea ikus-entzunezkoen munduan—.

Protagonista unibertsitate tituluduna da, zertan eta Arte Ederretan, hots, begiak eta eskuak mundua ikusi eta haztatzeko bereziki prestatzen dizkizuten ikasketa horietan, eta Behobiako gasolindegian aurkitzen duzu langile xume. Frustrazioa nagusi, jakina. Eta bere begirada zorroztuaz baliatuko da errealitatea antzeman eta bertatik haratagokoa amesteko, Nôtre-Dameko konkordun itsusiarengandik haratagoko ametsetan murgiltzeko: “Badator konkorduna niregana [...]. Nôtre-Damera eraman nahi banau, prest nago Ederra izateko. Ederraren errauts besterik izango ez banaiz ere…”.

Liburuaren giroa gaurko errealitate, iraganeko oroitzapen eta irudikapen onirikoen eguratsean elikatzen da. Suteen presentzia suntsitzailea errepikakorra da amets eta oroitzapenetan, azken hauek ere iraganeko errealitate baino gehiago herriko legendak direlarik. Suntsipena amets. Ez, baina, ikuspegi nihilista batetik, bertze ikuspegi katarsikoago batetik baizik: errauts bihurturik amesten du errealitatea, baina katastrofearen erdian, galdera: “Akuriak ondo daude?”. Akuriak, bizitza sanoago bila gure ibileren sinbolo…

Bikain egituraturiko obra dugu hau, frustrazioz beteriko errealitatearen inguru jira biraka dabiltzan hausnarketen gainean eraikia, irudimen dohainez jantzia, erreferentzia sinboliko adierazkorrak begietara ekartzen dakiena, estilo bizian idazteko gai dela frogatzen duena. Poesia ere badario liburuari. Erraz blaituko da irakurlea obraren giro eta sentipenetan, bertan bere burua ere identifikaturik ikusteko moduan.

Zer erranik ez, kontakizun bilduma guztietan bezala, badaude batzuk bertzeak baino lortuagoak. Irakurle honen iduriko, sarrera distiranta egiten du liburuak lehenbiziko bi narrazioekin, Nôtre-Dame du fakir eta Posterterapia, hurrenez hurren. Lehenak ia liburu osoan zehar nagusituko den giroan sartzeko zenbait giltza ematen digu. Bigarrena, aldiz, gainerakoez bertzelakoa da, bai pertsonaietan —protagonista narratzailea ere bertze bat da—, bai agertokietan, liburuaren plan orokorretik aparte sortu izan balitz; baina ez ditu hausten, ene ustez, bildumaren izpiritu eta gauzak begiratzeko modua.

Luzeagoak dira hurrengo biak, eta egiten zait hauetan hari gehiegi erabili duela, ipuingintzan horrek dakarren arriskuarekin: hariak korapilatzekoarekin, alegia. Korapiloarena saihesteko, bizitasun apalagoko informazio-paragrafo batzuk txertatu behar izan ditu egileak, nonbait; sorturiko giroa elikatzen laguntzen ez dutenak.

Bereziki aipagarria deritzot Kuros hilkorra izenburukoari, Cortazarrek hain gustuko dituen identitate ordezkapenen inguruko kontakizunak gogorarazi dizkidana. Fantasia eta eguneroko errealitatea bat egiten, zuzen-zuzen eramaten du irakurlea narrazioan murgiltzera.

Nahiz eta gehiago lan zitzakeen agian ipuin batzuk, guztietan erakutsi ditu bere dohainak. Narrazio-idazle berri bat agertu zaigu, eta bere fruitu berriak dastatzeko irrikan jarri du irakurle hau.

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak