kritiken hemeroteka

7.304 kritika

Azken kritikak

« | »

Malenkonia arabiar bat / Abdela Taia (Patxi Zubizarreta) / Alberdania, 2009

Nitasunetik Mikel Ayerbe / Berria, 2009-09-06

Duela bi urte argitaratu zen Abdela Taia idazle marokoarraren Salbazioko armada liburuaren ostean, Malenkonia arabiar bat nobela laburra kaleratu berri da. Oraingoan ere Patxi Zubizarreta arduratu da itzulpenaz. Bi liburuen artean bada antzekotasunik: besteak beste, Abdela Taia bera izatea protagonista; kontaera intimistaren aldeko hautua; sexuak eta bestelako harreman afektiboek duten garrantzia, eta, kasu honetan, homosexualitatearen inguruko bizipenek eta gogoetek liburuan duten lekua…

Izan ere, Malenkonia arabiar bat honetan gazte homosexual marokoar baten bizipenak narratzen dira, betiere Abdela protagonistaren (eta idazlearen, edo alderantziz) gogara eta nahiera kontatu ere. Hamabi urte inguru zituenean jasan zuen bortxaketaren inguruko gertaeretatik abiatzen da, eta ondoren izandako elektrokuzio istripuarekin jarraitzen, non heriotzaren amildegian erortzear egon baitzen. Baina abailan-abailan edo lasterka, Abdelak aurrera egitea lortuko du, behin eta berriro erortzeko. Eta erorketa bakoitzaren inguruan, gizonezkoak, maitaleak edo lagunak, zein lagunak eta maitaleak, Xouaib edo Ali, Javier, Karim eta Karabino, Slimane…

Identitateak eta norberaren nortasuna eraiki eta babestu beharrak ere garrantzia du Abdelaren kontakizunean, eta hortik idazlearen autofikziorako joera (ez alferrik, bere lanetan behin eta berriz errepikatua). Errealitatearen eta fikzioaren arteko lerro horretan mugitzen baita etengabe Taia, kontatutakoaren eta bizitakoaren artean mugak lausotuz. Eta nonbait, autofizkioaren inguruko Manuel Albercaren laneko hitzak halamoduz hona ekarriz, “autofikziozko lanetan ezin da inoiz jakin zer den autobiografikoa eta zer fikzio hutsa, eta benetakoaren edo balizkoaren arteko gatazka horretan, protagonista-idazlearen kontaerak bestelako balio bat hartzen du irakurlearentzat”. Horrela, Taiak autofikzioaren bidez bere testigantza, bizipen eta aitortzak txertatzen ditu asmatutako edo mozorrotutako kontakizunean, behin eta berriz bere biografia fikzioa egiteko lehengai gisa hartuz.

Horregatik, agian, kontamoldearen kutsu intimistaren aldeko hautua ere. Nitasunetik abiatuz, kontraesanez betea, duda-mudez gainezka edo adierazpen abstraktuen zein sinbolikoen bidez, protagonistaren barne mundua azaleratzen baita orriotan, eguneroko bat balitz bezala. Hain zuzen, liburuko azken atalean eguneroko baten zatiak eta gutunak agertzea ez da kasualitatea. Izan ere, Malenkonia arabiar bat oroitzapen jakin batzuen kontaketara mugatzen den neurrian, liburuko pasarte guztiak oso fragmentarioak dira, eta atal nagusiek elkarren artean lotura narratibo gutxi dituzte, ez bada gertaeraz gertaera protagonistaren bilakaeraren berri ematea.

Dena den, irakurle gisa helduleku gutxi aurkitu dizkiot kontakizunari. Idazketaren estilo telegrafiko eta zuzena, esaldiak erlojuaren tik-tak-tik-tak gisa eratuz, erakargarri iruditu arren, nobelaren egitura orokorrak nahiko hotz utzi bainau. Ziurrenik, kontakizunean garapen narratibo argirik ere ez dudalako sumatu. Bizipen zehatz batzuetan oinarrituriko narrazio poetikoa izanik ere, nobela labur gisa testigantza intimoen pilaketara mugatzen den egitura gailentzen delako. Beharbada, zerikusia izango du duela bi urte kaleratutako Salbazioko armada liburuaren ostean, beste mota bateko narrazio moldea aurkitu nahi izan duelako irakurle honek. Eta oso estilo finkatuko idazleekin maiz gertatzen den bezala, lehendabizi irakurtzen den liburuak irakurlea ezustean harrapatzen duen bezala, sarritan ondorengo lanek ez dutelako izaten aurrenekoaren eragin berbera.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Iratxe Esparza

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Ibon Egaña

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Javier Rojo

Fake news, ez dira atzo goizekoak
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak