kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Apokalipsia guztioi erakutsia / Joseba Gabilondo / Erein, 2009

Basque Aleph Ion Olano / Gara, 2009-07-31

New Yorkeko MOMA museo sonatuan bada Greco pintorearen koadro bat, “Apokalipsiaren ikuspegia” izena duena (“Bosgarren zigiluaren zabaltzea” izenaz ere ezaguna da). Diotenez, koadro horren konposizioan oinarritu zen Pablo Picasso “Avignongo andereñoak” (MOMAn bertan dagoena, bidenabar) pintatzeko, alegia, adituen ustez arte modernoa zabaltzen duen lana egiteko. Aipatu ditudan bi koadroetako bat ere ez da azaltzen Joseba Gabilondoren (Urretxu, 1963) Apokalipsia guztioi erakutsia liburuan, baina baliagarriak zaizkit liburu honi buruz esan nahi dudana esateko. Inork gutxik ukatuko du, egun, modernotasuna atzean gelditu dela eta aspalditik sartuta gaudela garai postmodernoetan (akaso atera ere egin gara, ohartzerako). Irakurri ez, baina entzun izan ditut Gabilondoren Nazioaren hondarrak (EHU, 2007) liburuari buruzko hainbat komentario, gehienak positiboak. Liburu hartan “post-nazioa” eta halako kontzeptuak aipatzen ei zituen idazleak, eta irudipena daukat Apokalipsia guztioi erakutsia honetan ideia antzekoak praktikara eramateko ahalegina egin duela. Hau da, liburu likidoa (“postmodernoa” ez esatearren) egiten saiatu dela, osagai zinez interesgarriak erabiliz, baina kontuak kontu, irudipena daukat saiakeran hankamotz gelditu dela.

Erein argitaletxeko narratiba sailean argitaratu dute Gabilondoren literatur lana, hain zuzen ere, 2009ko Erein narratiba saria jaso duelako. Ipuin bildumaren itxura du liburuak, izan ere, ia 300 orritan zortzi narrazio biltzen ditu. Ipuinen artean, ordea, begi-bistako lotura ugari dago (pertsonaiak narrazio batean eta bestean azaltzen dira, garrantzia eta funtzio ezberdinekin; gaiak eta erreferentziak ere errepikatu egiten dira batetik bestera) baita ezkutukoak ere, eta horrenbestez, esan liteke nobela gisa ere irakur daitekeela, hala nahi izanez gero. Esan dudanez, Gabilondok narraziootan erabili duen materiala interes handikoa iruditu zait, jakituriaz eta umorez landuak dira betiere, baina idazteko moduak ez nau inondik ere asebete. Gaiak lantzeko eran badago berrikuntzarik, baina prosari dagokionez, lanketa dezente falta duelakoan nago. Irudipena izan dut, halaber, istorioak pentsatzeko eta elkar lotzeko beta hartu duela egileak, baina idazketa prozesua bera azkarregi igaro duela. Zer esanik ez, ematen du saria jaso ondoren ukitu gutxi eman zaizkiola testuari, zeren ortografia akats batzuk topatu ditut testuan, letra batzuk faltan, eta oro har, badirudi editoreak ere apenas ukitu duela azken emaitza.

“Ez dago apokalipsirik, lehenaldiarekiko elkartze abegikor eta lasaia baizik”, esaten du Gabilondoren pertsonaietako batek. Hain zuzen, denboraren joan-etorria da liburuko motibo nagusietariko bat. Zentzu horretan, Jorge Luis Borgesen El Aleph lan ospetsuaren oihartzunak etorri zaizkit irakurketan zehar. Jakina, ez naiz ausartuko bi lan horiek konparatzen, baina, nire ustez, Gabilondo saiatu da Borgesen alderdi fantastikoa eta intertestuala bere erara erabiltzen. Argi dago Borgesek baliatzen zituen erreferentziak eta Gabilondorenak arras diferenteak direla; orobat, bataren eta bestearen narrazioek ere ez dute zerikusi handirik elkarren artean. Baina desberdintasunik handiena idazkera edo estiloa da, nire ustean, liburu honen alderdirik ahulena. Izan ere, orrietan luze gelditu dela iruditu zait, eta estiloan berriz, motz.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak