kritiken hemeroteka

7.243 kritika

Azken kritikak

« | »

Agur, Darwin eta beste arkeologia batzuk / Jon Alonso / Pamiela, 2001

Idazle baten galderak mende berriaren aurrean Gorka Bereziartua / Argia, 2009-07-05

Tituluren bat jarri behar eta… Ez dakit Jon Alonso mende berriaren talaiatik ari ote zen Agur, Darwin eta beste arkeologia batzuk idatzi zuenean; edo idazleak aspaldi luzean bildutako kezka batzuk papereratu ote zituen. Kontua da 2001ean eman zela argitara saio laburrez egindako liburu hau, Juan Zelaia Saria irabazita, Pamiela argitaletxearen eskutik.

Eta lehenengo saiotik (liburuari titulua ematen dion Agur, Darwin) konturatzen zara Alonso ez dela ohiko saiakeragilea. Ze, literaturaren unibertsaltasuna mito bat dela esateko era ugari dago; modu asko, azaltzeko unibertsal eta ez-unibertsalaren arteko lerro gorria, funtsean, ideologikoa dela. Baina gaiak abstrakzio maila bat baduenez, asmatu egin behar da interesgarri presentatzen, modu eraginkorrean komunikatzen. Agur, Darwin-en egoera narratibo bi alderatuz eta maieutika erabiliz argudiatzen du idazleak. Forma sinpatikoa iruditzen zait, literatur eztabaidak doktoreen esparrutik kalera atera daitezen. Molde horretatik ateratakoak dira gainontzeko saioak ere: adibide bat oinez hasten da, eskutik heltzen dizu, eta kalerik kale kontzeptuen hiri bat erakutsi.

Asmazio kaltegarri baten ajeak, sendabelarrak eta bestelako ortopediak izenekoa egin zait interesgarrien, astindu ederra ematen dielako literatura filologiaren behatxulotik bakarrik ikusten dutenei; eta mahaigaineratzen duelako gai bat eztabaida merezi duena: literatura egiteko konbentzio batzuk finkatuta edukitzeak badituela abantailak, “aberastasunik gabeko aniztasuna”-ren aurrean (“encogerse de hombros” euskaraz esateko zazpi modu diferente aurkitzen ditu Alonsok zazpi liburutan, eta esaten du horrek ez dakarkiola literaturari aurrerapenik).

Idazleak euskaraz aritzeagatik eman behar dituen esplikazioak; gure hizkuntzaren indar metaforikoa nola lumatu zuten; literatura nazionalek oraindik daukaten pisua; politikaren eta letren harremana… Zortzi urte beranduago oso argigarriak begitandu zaizkit Alonsoren gogoetak. Publikatu zirenean baino gehiago? Ez dakit. Beharbada beti hor egongo diren gaiak dira, eta idazleak nondik jotzen duen da garrantzitsuena, nola jotzen duen. Ikuspegi sistemikoz, baina ñabarduretan arreta jarriz; gogoeten maila jaitsi gabe, baina modu ulerterrazean, Agur, Darwin eta beste arkeologia batzuk ederra da literatur kezka sakon xamarretan murgil egin nahi duenarentzat.

Finitzeko: Nafarroa Sizilia da saioa apur bat lekuz kanpo dagoela iruditu zait, besteekin disonantzia txiki bat egiten duela. “Baina”-ren bat jarri behar eta…

Azken kritikak

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Goizalde Landabaso

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Aiora Sampedro

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Joannes Jauregi

Leuropa
Pablo Sastre

Aritz Galarraga

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak