kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Kartzelako neurriak / Urtzi Zubizarreta / Ataramiñe, 2008

Neurrian Ion Olano / Gara, 2009-01-30

Neurtzearen emaitza da neurria, neurketaren bidez finkatzen den tamaina. Egokitzat hartzen den tamaina edo kopurua ere bada neurria, gehiegikeriarik eza, lortu nahi den helburuaren arabera aritzeko modua. Adiera hauek denak biltzen ditu hiztegiak “neurri” hitzarentzat, halaber egokiak dira Urtzi Zubizarretaren (Donostia, 1983) lehen liburuaz hitz egiteko. Kartzelak baldintzatutako neurtitzak dira Zubizarretarenak, izan ere, 2005ean Grenoblen atxilotu zutenetik Meaux-ko espetxean dago preso. Baina oztopoak oztopo, neurrian idatzitako bilduma atera du argitara Ataramiñeren eskutik. Kartzelako neurriak poltsikoan aise kabitzen den liburuxka da tamainaz, sei ataletan banatutako 45 poemaz osatua. Baina haren irakurketak badu neurriak gainditzeko ahalmena, poesiari tamaina egokia eman baitio Zubizarretak.

Estimatzekoa da Ataramiñe kultur elkarteak egiten duen lana, 2002an lehen bilduma argitaratu zuenetik, halako testigantza idatziak argitara emateko. Iragan abenduan atera ziren azkenak: batetik Ataramiñe 08 izeneko bilduma, Euskal Herriko 30 errepresaliatu politikok idatzitako lanak biltzen dituena; eta bestetik, aipatzen ari garen lana, Kartzelako neurriak. Poema liburu honetan, Zubizarretaren kide diren Oier Goitiak eta Haimar Altunak osatu dute aitzinsolasa: lehenak olerkiz eman du sar-hitza, bigarrenak hitzaurrea idatzi du hitz lauz. Espetxeko espazioa presente dago liburu osoan, lehen atalaren izenburutik hasita: “Kartzelak badauka arima”. Baiki, bizia eta dinamikoa da olerkiotako ahots poetikoa: ziega biluziari kantatzen dio ironiaz, leihotik luzatzen du begirada itsasoa bezain zabal, deiadar egiten die koloreei “zuri-beltzeko gatibualdian”. Bildumari izena ematen dion poeman garbi uzten ditu gauzak Zubizarretak, esate baterako, sententzia honetan: “ezer ez zaigu neurrian, / toki barru honetan dagoen guztia / tokiz kanpo baitago”. Olerkiz olerki, beste hainbat gai ere ukitzen ditu: denboraren bahiketa, gerra eta herra, askotariko urak, argia eta irria, esnatzearen mina…

Baina dena ez da kartzelako neurrietan kabitzen, irudimena eta oroitzapenak lurralde zabalak dira. Ildo horretan kokatzen da “Arrate” izeneko poema, non Zubizarretak gomutan hartzen dituen Eibar aldean umetan igarotako uneak, ulertzen ez zituen Kalamuako lubaki haiek, alde bien arteko desberdintasunak. Poema biribil-biribila iruditu zait “Arrate”, bildumako alerik indartsuena. Gainontzean, poema-bilduman badira umore dosiak han-hemenka, hala nola hondo-hondoan dauden sentimenduak eta konbentzimenduak. Zubizarretaren ahots poetikoak tonu barnerakoia hartzen du batzuetan, eta kanporakoia bestetzuetan. Esate baterako, poema batean arranoei kantatzen die, “oraindik esnatu ez den herriari”, beste batean gurutze-bide diren hautabideei, “fusilaz eskuaren luzapen bat egiteari”, baita bakeari ere: “zertarako itxaron / itxaroten gaituena”. Ahots poetikoak hasieran dio ez daukala etxerik, baina aurrerago aitortzen du eguna zaintzen duen oraina dela bere etxea. Hala, itsasoaren izaerarekin bat egiten du poetak (olatu beti berri, itsaso beti zahar), oraindik mantentzen du irriaren garra, “poztasun inkonprenitua”, antzematen zaio itxarotea ez den itxaropen moduko bat.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak