kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Abaraska / Asel Lusarraga / Txalaparta, 2008

Autore bat pertsonaia bila Bixente Serrano Izko / Berria, 2008-06-29

Pirandelloren antzerki obra hartan autore bila zebiltzan sei pertsonaiak alderantziz ikusiz, Asel Luzarragaren Abaraska eleberri honetan idazle-gai bat doa pertsonai bila munduan zehar; baina, ziriari zotza sartuz, idazle izar batek pertsonai bat gehiago bihurturik ikusiko du bere burua idazle-gaia eta, Unamunoren Nieblako Augusto bezala, kontu eske ibiliko zaio nonbait idazleari: produktu hau “eskuetatik jausten ez zait ba!”. Tabernetan, kale eta parkeetan, geltokietan edo hegazkinetan, edonon ikusten dituen jendeen keinuak, aurpegiak, mugimenduak, janzkerak, jarrerak eta nahi adina abar joanen da iltzatzen idazle-gaia bere ohar kaierean, egunen batean horietako batzuk aukeratu eta, elkarrekin erlazionatuz, bere ametsetako maisu lana, behin betiko eleberria idazteko asmoz.

Karonte eta Mozorroaren xarma izenburuko bertze bi nobela eskaini digu aurretik Asel Luzarragak. Zientzia-fikziozkoa lehena, intrigazkoa bigarrena, Euskal Herritik mundu globalizatu batera jauzi egiten dutenak biak, zibernetika eta interneteko komunikabidea lagun. Abenturak, imajinazioa, umorea —esperpentoraino eramana bigarrenean—, sexua, maitasuna, botere egarria, ustelkeria… nahastuz, produktu entretenigarriak lortu zituen haietan. Hirugarren hau, Abaraska, arnas sakonagokoa dugu, bai egiturari, bai gogoeta meta-literarioei irekitzen dizkien bideei dagokienez.

Bederatzi istorio txertatu ditu egileak, nahitako desordenu batean, baina abaraska baten antza egituratuak. Horrela, erleen gelaxka indibidualizatuetan du habia istorio bakoitzak, baina, hexagonotxoak bereizten dituzten holtzek nolabaiteko osmosi joko bat baimenduko balute bezala, istorio bakoitzaren protagonistek lotura narratibo xumeak dituzte hurrengoarenekin. Metafora halako bat, gaurko mundu globalizatu honetan elkarrekin eta azaleko harremanetan gurutzatzen diren hari zenbatezinena.

Pertsonaia xelebreak ditugu protagonistak, nor bere zoroak bizi du: idazle-gai gogoetatsuaz gain, neska dantzari porno bat, folklore azoketan maskara etniko bila doan bildumagile bat, Guinnesseko errekorra gainditu nahi duen serieko hiltzaile bat, porrotak sortzen omen duen inspirazio bila sexu harremanen inguruko frustrazioak metatu nahi dituen pintore bat, ahalik eta hizkuntza gehien ikasi nahi duen Afrikako etorkin bat, bake ikurren bila dagoen palestinar bat, buruzapi islamiarraz libratu nahi baina ezin duen neskato bat (honi, narratzailea bigarren pertsonaz aritzeak areagotzen duen samurtasun bereziagoa dario), eta drogazale aberaskume bat, haren aitak droga legaletan sartuko duena azkenik enpresari ezjakin eta ohoragarri bihurtzeko bidean. Asian, Europan, Afrikan eta Amerikan barna ibiliko dira guztiak, Euskal Herrian bukatuz ibilerak haietariko batzuk. Umore senak, ironiaren zentzuak, imajinazioak eta mundu ikuskerak leku landuagoa dute aurreko nobeletan baino. Istorio bakoitza hiru azpiataletan kontatzen da, eta azpiatal hauek gurutzatzen dira, elkarren artean txertaturik, ez “pertsonaiek istorioan daukaten hurrenkera logikoarekin, sortuak izan ziren hurrenkerarekin baizik”, Luzarragak berak dioen bezala. Aurkibideak ematen dio aukera irakurleari, istorio bakoitza nahi duen ordenuan irakurtzeko.

Ez dakit ez ote zaion sofistikatuegia atera egitura. Baina istorioen xelebrekeriek lanari ematen dioten puntuak, imajinazioak, umoreak, hala arte eta literatura sormenaz nola bizitzaz hausnartzeko narrazio bildumaren sujerentziek, kitzikagarri egiten dute irakurketa. Niri ez, ez zait eskuetatik jausi eleberri hau.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak