susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Zubigilea | Bagdad larrutua »

Amodio gutunak oinordetzan / Lydia Flem (Joxan Elosegi) / Alberdania, 2007

Amodio gutunak oinordetzan Mikel Garmendia / eizie.org, 2008-03-05

“Hitz gehiegi nuen haientzat, hitzean hain motz geratuak ziren gurasoentzat”, halaxe esan zigun Lydia Flemek bere aurreko eleberrian, Nola hustu nuen gurasoen etxea izenekoan. Hitzean motz geratutako haiek idatzita utzi zituzten, ordea, haien arteko harreman-gutunak eta horien azterketak eta iruzkinek osatzen dute aipagai dugun eleberria. Aztertzen eta iruzkinak egiten hasi aurretik zalantza sortzen zaio ea zenbateraino duen eskubidea gutun haiek zabaltzeko, irakurtzeko… Zalantza horren erdian, gurasoak geure bizitzan hartzen duten lekuaz eta garrantziaz egiten du gogoeta. Presentzia handia du psikoanalisiak liburu osoan zehar, bai zuzeneko aipamenen bidez bai eta bere iritzi eta gogoetak tartekatzerakoan ere. Ugariak dira, halaber, erreferentzia literarioak. Bi faktore horiek ez ditu, gainera, halako txertakuntza artifizial gisa sartzen eleberrian. Aldiz, atsegingarri egiten dute irakurketa. Bainarik jartzekotan, psikoanalisiaren bidetiko gogoetak egiten dituenean erakusten duen orokortzeko joera aipatuko nuke. Argiago esanik, maizegi tartekatzen ditu esaldi biribil eta erabatekoak: “…sortzen garenetik gaude bahiturik beste historia baten barruan, gurasoen, aiton-amonen historian, haiek hil baino dezente geroago jaioak izanagatik ere”. “…Haur baten begietan, guraso baino ez dira gurasoak”. Ez dut esan nahi esaldi horiek egiarik ez diotenik, baizik eta gehiago dutela filosofiatik edo psikoanalisi-saiakeratik literaturatik baino. Eta hori ere ez dut gutxiespenez esaten, lehen esan bezala, oso liburu atsegina baita irakurtzeko.

Gurekin, irakurleokin partekatu nahi izan du Lydia Flemek bere gogoeta, eta estimatzekoa da benetan. Egileak berak aitortzen digu eleberriaren amaiera aldera Voltaireren Kandido liburuko esaera bat, Freudek aipatzea gogoko omen zuena: “Geure baratzea landu behar dugu”. Hortxe dago, nik uste, eleberri honen funts eta mamia. Bere baratzea lantzen du Flemek liburu honetan: nazien zapalkuntza ankerra pairatu zuten gurasoen isiltasuna ulertzen ahalegindu, gurasoen arteko harreman-gutunak arakatuz haien bizitza ez ezik, berea ere hobeto ulertzen saiatu… bere burua hobeto ezagutuz pertsona gisa garatu, azken batean. Eta ahalegin hori, bidaia hori, geurekin, irakurleokin, partekatu nahi izan du, eleberri zintzo bezain atsegingarri honen bitartez. Eta euskarazko irakurleoi luxuzko itzulpen baten bidez heldu zaigu, gainera.