kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Antzararen bidea / Jokin Muñoz / Alberdania, 2007

Indarkeria gaur Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2008-02-29

Zenbait kritikok indarkeriaren gaia jorratu dute literaturan, eta badirudi ez dagoela berriro indarkeria literaturara ekartzerik. Ez nago ados. Ez dut uste kritikoek landutako lurraldea antzu geratzen denik idazleentzat. Hala balitz, gutxi lirateke idatzi gabeko lurraldeak, ia batere ez. Bestetik, idazteko bideak hain dira mugagabeak. Kritikarenak bezain.

Gizarteak indarkeriaren gaia, eta badakit “indarkeria” hitza eufemismo modu bat baino ez dela, onartzen eta barneratzen ez duen bitartean, kritikoek haren gauzatze literarioaz esan dezaketena alferrikakoa da. Indarkeriaren aurrean isilik geratu ohi gara, gehienok, eta horregatik, seguru asko, molestagarri zaigu norbait horretaz aritzea. Esan nahi genuke: “Aizu, utzi gu bakean! Ez al dugu bada nahikoa egin!”. Eta sinetsi beharra dugu, beste erremediorik ez dagoelako, denok egin dugula nahikoa. Era berean esaten da: “Denok sufritu dugu!”. Baina ez da egia, batzuek sufritu dute eta beste batzuek ez; eta sufritu dutenen artean, aldeak daude; baina, sufrimenduaren neurgailurik ez dagoenez, ezin esan nork nor baino gehiago sufritu duenik.

Liburua metafora adierazgarri batekin hasten da. Antzara bati lepoa mozten diote eta bururik gabe zenbat metro egingo dituen egiten dute trabes. Irudia gogorra eta etsipengarria da.

Gure errealitatea jotzen du zuzenean, eta hori metaforaren meritua da. Jokin Muñozen testu luze honek gertutik hartzen du indarkeriaren gaia. Ama batek semea galdu du, lehergailuak eskuetan eztanda egin dionean. Amak, minez, jakin bainoago ulertu nahi du zerk bultzatu duen semea hartaraino.

Gurean zabalduta dagoen beste iritzia da, indarkeriaz idazterakoan, distantzia ezinbestekoa dela. Ez nago ados, horretan ere. Literaturak gertutasunean hartzen du distantzia, eta distantzian egiten da gertuko. Liburu hau, izan ere, narratiboagoa da, deskriptiboagoa baino; eta objektiboagoa, subjektiboagoa baino. Hitza neurtua du, eta zehatza da oso.

Gerra zibiletik honainoko gertaerak kontatzen ditu. Hori ere distantzia kontua da. Batzuek nahi luketen distantzia ahanzmenaren baitan zabaltzen da soilik, ordea; geroko geroaren mende.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak