kritiken hemeroteka

8.087 kritika

Azken kritikak

« | »

Volksgeist - Herri gogoa / Joxe Azurmendi / Elkar, 2007

Herri gogoaren gaizki ulertuak Joxe Irigoien / Deia, 2008-02-26

Volksgeist edo herri gogoa gaizki-ulertu asko eragin ditu, asmo gaiztoz erabili ez denean. Joxe Azurmendi pentsalariak ideia honen joan-etorri ugari eta ñabardurak xehe-xehe aztertzen ditu. XVIII. mendearen hondarrean hasi eta XX.aren erdira arte. Ilustraziotik Nazismora bitartean. Horrekin batera, herri gogoaren kontzeptuak giza eta gizarte zientzia modernoen sorreran izan duen eragina azaltzen digu: soziologia, antropologia, herri-psikologia, etnologia eta abarrekin izan baitu zerikusi zuzena. Azkenik, herri bat irudi bitartez ordezkatzeak —irudikatzeak— nolako tradizio zahar eta hedatua duen erakusten digu (Norbere arbasoak goratzeko eta gure aurrekoak mitifikatzeko seta zein errotua dagoen ere bai).

Herri gogoaren kontzeptuak giza eta gizarte zientzia modernoen sorreran izan duen eragina azaltzen du Zegamako idazleak, Europako pentsamendu modernoan aurrekari ezagunak ditu haren esanetan: Voltaire eta Montesquieu frantsesak, Vico italiarra, Hume ingelesa. Kontzeptu bera, herri xumearen ipuin eta kantuetan ageri omen den izpiritua izendatzeko asmatu zuten Alemanian {folklore hitzarren parekide zuzena); gero filosofiako kontzeptua izan zen hainbat pentsalarirentzat (Herder-entzat kulturaren ikuspegitik; Hegel-entzat Estatuaren eraikuntzaren ikuspegitik). Ondoren, zuzenbidearen eskola historikoak erabili zuen. Alemanian erabiltzeari utzi, eta mende bat geroago gure artera sartu da kontzeptua. Baina gurean nazionalismoaren jite makurrari egurra emateko erabili izan da; kutsu esentzialista eta baztertzailea erantsiz berbari.

Joxe Azurmendik abisatu egiten du: “Gai polemikoa da, ados, eta irakurleak soluzioren bat itxaroteko eskubide du. Alabaina, askaleku definitiboak itxarongarri baino gehiago beldur izangarriagoak diren puntuetan, moldabide bat —apala, baina— kontzeptuak beren lekuan jarri eta uztea izan liteke. Polemiken askalekua, orduan, horiek zentzurik ez dutela izango da, apika… Eta nola gai hau beti alor itxi baten barruan sartua ukabilkatzen den —euskal nazionalismoa erromantiko edo “tipo alemaneko” hori—, hasteko atera egingo dugu, ignorantzia interesatuak kondenatua daukan ring horretatik… historiara”.

Azken kritikak

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Solteroen dantzalekuak
Joxean Agirre

Mikel Asurmendi

Petare
Leire Ibarguren

Jose Luis Padron

Poema liburu bat —irakurtzeko jarraibideak—
Angel Erro

Hasier Rekondo

Norberak maite duena
Miren Billalabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak