kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Volksgeist - Herri gogoa / Joxe Azurmendi / Elkar, 2007

Herri gogoaren gaizki ulertuak Joxe Irigoien / Deia, 2008-02-26

Volksgeist edo herri gogoa gaizki-ulertu asko eragin ditu, asmo gaiztoz erabili ez denean. Joxe Azurmendi pentsalariak ideia honen joan-etorri ugari eta ñabardurak xehe-xehe aztertzen ditu. XVIII. mendearen hondarrean hasi eta XX.aren erdira arte. Ilustraziotik Nazismora bitartean. Horrekin batera, herri gogoaren kontzeptuak giza eta gizarte zientzia modernoen sorreran izan duen eragina azaltzen digu: soziologia, antropologia, herri-psikologia, etnologia eta abarrekin izan baitu zerikusi zuzena. Azkenik, herri bat irudi bitartez ordezkatzeak —irudikatzeak— nolako tradizio zahar eta hedatua duen erakusten digu (Norbere arbasoak goratzeko eta gure aurrekoak mitifikatzeko seta zein errotua dagoen ere bai).

Herri gogoaren kontzeptuak giza eta gizarte zientzia modernoen sorreran izan duen eragina azaltzen du Zegamako idazleak, Europako pentsamendu modernoan aurrekari ezagunak ditu haren esanetan: Voltaire eta Montesquieu frantsesak, Vico italiarra, Hume ingelesa. Kontzeptu bera, herri xumearen ipuin eta kantuetan ageri omen den izpiritua izendatzeko asmatu zuten Alemanian {folklore hitzarren parekide zuzena); gero filosofiako kontzeptua izan zen hainbat pentsalarirentzat (Herder-entzat kulturaren ikuspegitik; Hegel-entzat Estatuaren eraikuntzaren ikuspegitik). Ondoren, zuzenbidearen eskola historikoak erabili zuen. Alemanian erabiltzeari utzi, eta mende bat geroago gure artera sartu da kontzeptua. Baina gurean nazionalismoaren jite makurrari egurra emateko erabili izan da; kutsu esentzialista eta baztertzailea erantsiz berbari.

Joxe Azurmendik abisatu egiten du: “Gai polemikoa da, ados, eta irakurleak soluzioren bat itxaroteko eskubide du. Alabaina, askaleku definitiboak itxarongarri baino gehiago beldur izangarriagoak diren puntuetan, moldabide bat —apala, baina— kontzeptuak beren lekuan jarri eta uztea izan liteke. Polemiken askalekua, orduan, horiek zentzurik ez dutela izango da, apika… Eta nola gai hau beti alor itxi baten barruan sartua ukabilkatzen den —euskal nazionalismoa erromantiko edo “tipo alemaneko” hori—, hasteko atera egingo dugu, ignorantzia interesatuak kondenatua daukan ring horretatik… historiara”.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak