kritiken hemeroteka

7.243 kritika

Azken kritikak

« | »

Pereirak dioenez / Antonio Tabucchi (Fernando Rey) / Igela, 2006

Gure Pereira Ander Irizar / Diario de Noticias, 2006-11-27

Igela argitaletxeak Literatura Sailean argitaratu berri duen Pereirak dioenez hartuko dugu gaurkoan hizpide, Antonio Tabucchi idazle italiar prestigiotsuaren nobelarik ezagunena eta arrakastatsuena. Zineman ere izan zuen isla arrakasta horrek; liburua argitaratu eta hurrengo urtean, 1995ean, izenburu bereko filma egin zuen Roberto Faenza zuzendariak, Marcello Mastroianni protagonista —aktore italiarraren azken filmetako bat izan zen—.

Kontakizuna Lisboan dago girotua. Tabucchik, izan ere, lotura estua du Portugalekin, Parisen ikasle zela Fernando Pessoa idazle portugaldarrarenganako miresmena piztu zitzaionetik. Maria José Lancastre emaztearekin batera, Pessoaren lan asko itzuli ditu italierara, eta entsegu liburu bat eta antzezlan bat ere idatzi ditu poeta portugaldarrari buruz.

Genioen moduan, bada, liburua Lisboan girotua dago. 1938ko uda dugu, Salazarren diktadura Portugalen; Espainian, berriz, gerra zibila, eta faxismo-hotsak gero eta ozenagoak Europan. Pereira dugu protagonista, Lisboa egunkariko orrialde kulturalaz arduratzen den kazetari zaharra. Alargundua, nekatua, errealitate ilunari ez ikusiarena egiten saiatzen da gure gizona, eta iraganeko oroitzapenetan bilatzen du babesa, bere emazte hilaren erretratuaren bidez.

Hein handi batean Pereiraren hausnarketek osatzen dute liburua, baina lehenbiziko pertsonan emanak egon beharrean, beste norbaiti kontatu ondoren —”Testigantza bat” du liburuak azpititulua— beste horrek idatziz jarri izan balitu bezala daude emanak, liburu guztian zehar “Pereirak dioenez” formula erabiliz —”Sostiene Pereira”, jatorrizkoan—. Protagonistaren bilakaera erakusten duten pentsakizun eta gogoeta horiekin batera, ugari dira nobelan zehar aipamen literario eta historikoak, baina, hala ere, liburuak badu halako arintasun eta soiltasun berezi bat. Esan dezagun, bide batez, euskarazko itzulpenak ondo gorde duela ezaugarri hori. Bestela bezala, ordea, gai sakon eta mamitsua jartzen du Tabucchik mahai gainean, eta, ondorioz, galdera ugari ere bai: zer jokabide izan behar dugu inguratzen gaituen errealitatearekin?, zenbateraino egin dezakegu ez ikusiarena?, zer prezio du konpromisoak?…

Antonio Tabucchiri euskaratzen zaion lehenbiziko liburua dugu hau. Luze gabe, hala ere, idazle italiarraren beste bi lan helduko zaizkigu Literatura Unibertsala bilduman: Donna di Porto Pim (Porto Pimeko dama) eta Piccoli equivoci senza importanza (Garrantzirik gabeko oker ttikiak). Lanok denak Fernando Reyk itzuli ditu; ez dugu ez langile makala itzultzaile iruindarra. Pereirak dioenez hau, Fernando Reyk berak liburuaren aurkezpenean esan zuenez, ez du enkarguz itzuli, plazer hutsez baizik. Horrenbestez, aukera izan du, dioenez, epeen estutasunik gabe lan egiteko: nobelaren erritmoaz jabetu lehenbizi, itzulpena egin hurrengo, denbora batean egoten utzi, gaztelaniazko bertsioarekin konparatu… Azkenean, emaitza bikaina lortu du. Horren erakusgarri da, edo egindako lan zorrotzarena bai bederen, liburuan atzemandako “lagun faltsuei” buruz Senez aldizkariaren 28. zenbakian argitaratutako artikulua (EIZIE euskal itzultzaileen elkartearen webgunean ikus daiteke), non elementu irristakor horien bilduma egiteaz gain, itzulpen-ariketaren esperientziaz ere badiharduen. Esandakoa: ez dugu kamutsa gure Fernando.

Azken kritikak

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Goizalde Landabaso

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Aiora Sampedro

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Joannes Jauregi

Leuropa
Pablo Sastre

Aritz Galarraga

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak