kritiken hemeroteka

7.752 kritika

Azken kritikak

« | »

Basilika / Itxaro Borda / Susa, 1984

“Basilika”: Iparraldetik kilika Burnitx / Korrok, 1985-11

Aspaldixko kaleratu zen aipagai hartu dudan liburu hau. Ez naiz ordea irakurketa eguneroko ogi bihurtzen duten horietakoa zoritxarrez, eta ene erritmo mantsoan ailegatu zitzaion “Basilika” honi ere txanda. Egia erran Iparralde lasaian bazterrak harrotzen ari zen idazle berriaren lana zelakoan eskuratu nuen liburua. Geure komunikabideetan entzun eta irakur zitezkeenak hala iragartzen zuten eta.

Haria zein den errepikatu gabe, komeni da oroitaraztea Itxarok garai honetako Ipar E. Herrian kokatzen duela bere historia. Bertan, fantasiazko gertaera baten kontaketaz baliatuz, umorearen bidetik abiatzen da zenbait pertsona eta erakunderen kritika zorrotzenera iristeko.

Mundu errealean, guregandik urrutiago edo hurbilxeago, dabilen makina bat pertsonaiari interpretarazten dio berak eransten dion papera, orri xurien eszenarioan. Pertsonai hauek gezurrezko izenaren karetapean agertzen dizkigu, baina gehienak errax identifika daitezkeenak dira, bere burutik asmatu duen bakarren bat kenduz.

Pertsonai hauek karikaturizatzen ditu idazleak, bakoitzaren joerak esageratuz, marrazkilari onaren gisa, edo berak ikusten dituen modura, hortxe bakoitzaren portaeraren baloratzaile eta epaile gupidagabea. Horrekin burlazko parodia antolatzen du, gure gizartearen zenbait akats salatzeko.

Hain zuzen ere Eliza, erakundea, eta bere ordezkariak, eraso ditu gogorren. Baina baita, bidenabar, euskaldun-fededun estereotipoa ere. Moral atzerakoia eta sexuari buruzko tabuak, arestian aipatutakoari hain hertsiki loturik, izan dira era berean Itxaroren erasogune inportanteak.

Maila apalagoan aipa liteke politika profesionalizatuari, eskuin zein ezkerreko alderdi tradizionalei, egiten dien kritika. Kontakizunean zehar alderdi interes soilen truke egiten bide diren gisa guztietako gezur eta azpijoko ustelak erakusten dira.

Eta bukatzeko erran nahi nuke ez zaidala iruditu, zenbaiti aditu bezala, umorezko denborapasa hutsa. Ezta pentsatu ere. Goraipagarriak dira, nire ustez, alde batetik, idazle berri honen ausardi eta adorea horren gai delikatuari, berak egin duen moduan, ekiteko. Eta bertzetik narraziorako aukeraturiko bitartekoa, estiloaren aldetik: zuzen eta gordin, apenas koloranterik gabe. Itxurak gordetzen ibili gabe (Herri honetan gainera!)… gizartearen akatsei eraso… punk forma berrien ildotik? “euskal heterodoxo”en istilean igelkume berria?

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Ibai Atutxa Ordeñana

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Aitor Francos

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Irati Majuelo

Abaro
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Jon Martin-Etxebeste

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Aiora Sampedro

Nola gorde errautsak kolkoan
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Igor Estankona

Tantaka
Peru Magdalena

Jon Martin-Etxebeste

Arroz urez
Mikel Antza -

Mikel Asurmendi

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Artxiboa

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Hedabideak