kritiken hemeroteka

7.058 kritika

Azken kritikak

« | »

Tristeak kontsolatzeko makina / Anjel Lertxundi / Erein, 1981

Anjel Lertxundi: Tristeak kontsolatzeko makina Jon Kortazar / Idatz & Mintz, 1982-02

Euskal argitaletxeek umeenganako ardurea aspaldidanik agertu dabe. Eta asteokaz barri bi jaso dira haurrentzako egindako literaturan: Erein etxeak “Auskalo” deitzen dan liburu sail barria hasi dauala, eta Asun Balzolari Mestres haur literatur saria emon deutsoela.

Optimistak bagiña, ba euskal haur literaturaren egoera onaren ispilu dirala esango geunke, baina pesimistak garanez, profesional onen lanak noizbaiten onartuak izan dirala baino ez dogu esango.

Baina gaurko liburu sailean, ba hauxe egingo dogu, profesional on bati omenalditxo bat eskeini, ez besterik. Angel Lertxundik honako liburu hau argitaratu dau: Tristeak Kontsolatzeko Makina.

Liburu xamurra, izenondokorik behar badau. Xamurra benetan. Elburuak argi daukazana, sorpresa eta humorearen bidetik abiatua.

Zeintzuk diran elburuak? Ba, haur literatura serioa egitea, nagusientzat ere balio dauan literatura egitea. Ez adoleszentea, hortarako, badagoz eta beste sail batzuk Hordagon. Haur literatura serio eta bertokoa egiteko saioa. Asun Balzolak oraindino oraintsu zera esaten eban: Euskal Herrian itzultzera jo dogula, Euskal Herriko idazleak promozionatu beharrean. Ereineko Auskalo saila horrelakorik egitera ez ei doa. Bertoko idazleen lanak argitaratzeari ekingo deutso.

Baina itzuli gaitezan Angel Lertxundiren liburura. Eta ja, objetibitatea galduaz, esan behar dogu nire idazlerik maiteenetarikoa dala euskal prosan: Aspaldi dabilkigu euskal literaturan behin eta barriro bere kontakera moetan aldatuz, esplorazio barriak egiten, arteragoko liburuaren tonoak atzera barriro errepikatu barik.

Hemen Tristeak Kontsolatzeko Makinan, irudimenaren bidetik abiatzerakoan aspaldi B. Atxagak Nikolasa eta Ramuntxo liburuetan erabilitako joeren usaina nabaritzen dogu. Eta geroago eta argiago dagoena zera da: Gianni Rodarik, pedagogo italiarrak, Euskal Herriko haur literaturan daukan garrantzia.

Irudimenaren truko guztiak ditugu liburu honetan:

— Mirarizko makina miresgarriak: jendearen tristeziak kentzen dituenak, fresku freskue, bizi bizie, eta merke merkie.

— Izenekin darabilen jokoa: Gaston Txanpon, zekena adierazteko, edo Lopez Golarte delante famatu rimatua.

— Jokoak eta karatulak umearen bizitzan dauken garrantzia aprobetxatuz, Angel Lertxundiren liburuko umeak ere pozarren dabiltz.

— Mundua ankaz gora topikoa: horrelan humorearen bideak topatuz.

— Egitura borobilak, behin eta barriro kontatzeko ipuinak.

— Herri literaturaren joera ahaztuezina.

— Ametsa, fikzio eta errealitatearen arteko jokotzat hartuaz.

Hau guztiau, Rodariren Fantasiaren Gramatikan aurkitzen dogu. Eta zer aportatzen deusku ba, Angel Lertxundik?

Ba, bere profesionaltasuna:

- esaldien erritmo berezi eta gozoa,

- euskal esaeren jatortasuna,

- hizkerarekin urteetako borrokaren frutua: tono humoretsu eta bizia.

Azken baten, hain berezkoa, baina pitin bat hotza, egiten da bere estilo joria. Batzutan, baina, ipuinak ez dagoz umeentzat idatziak, badirudi idazlearen gustoz eta idazlearentzat eginak dirala. Irudimena askatua izten dau, estiloa zaindu, eta humorea gorpuztu. Eta elefanteen ipuin kafkianoan gertatzen dan bezala, ipuinak umeen mundua gainditu eta gure gizartearen sinbolo bihurtzén dira.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Alex Uriarte

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Estibalitz Ezkerra

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Javier Rojo

Otto Pette
Anjel Lertxundi

Aritz Gorrotxategi

Stereo
Miren Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Igor Estankona

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Javier Rojo

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Aiora Sampedro

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Joannes Jauregi

Ileak uretan
Josu Penades

Amaia Serrano Mariezkurrena

Erreka haizea
Sonia González

Iratxe Esparza

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Javier Rojo

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Peru Iparragirre

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Javier Rojo

Artxiboa

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Hedabideak