kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Gudari zaharraren gerra galdua / Ramon Saizarbitoria / Erein, 2000

Gudari zaharraren gerra galdua Arantza Etxebarria / Idatz & Mintz, 2001

Igaz, 2000n, Durangoko azokan, ama-alabez erditu zan Saizarbitoria. Ama-alabak dinogu, Gorde nazazu lurpean (486 or.) liburuagaz batera, bertako lehenengo ipuina be liburu lez atara ebalako: Gudari zaharraren gerra galdua (102 or.). Ama borobil-borobila ei da, gerrearen gorabeherakaz hasi eta amaitzen da-eta, baina alabea ez da gitxiagorako: intxortako frontean abiatu eta geratzen da. Guk alabeari helduko deutsagu lerrook idazteko.

Labur-labur, istorio hau josten dau liburuak: gudari zahar batek Intxortako (Elgeta) frontean hankea galdu eban eta, gerrako elbarri lez egokitzen jakon dirua hartzeko, zenbat gura tramite egin behar dauz. Protagonistea 36ko gerrako galtzaile bat da, baina epikoa eta lirikoa aldi berean. “Aitormen humanoa: gerraren epikatik maitasunaren sentipen bakarti eta isilera egingo den bidea. Maitasuna eta gerra. Bi elementu horiek elkarrekin lotuta agertzen diren unetik bertatik, aparta bihurtzen da narrazio hau” (Ereinkaria, 6. zenb., 2000ko abendua).

Narrazinoa leku baten inguruan kiribiltzen dala esan dogu, Intxortan, hain justu be. Beste leku guztiak (ulerbidez, notarioaren beharlekua, han-hor-hemengo txoko eta bazterrak) lausotuta-edo agertzen dira liburuan, bigarren mailako protagonistak balira legez. Intxorta da gerrako gertaerak kontatzeko atxakia: Durango, Gernika, Bilbo eta Santoña nola galdu ziran antzematen da lerro artean, eta Heinkel 111 eta Junker52 abioiak bonbardatzera etozala abisu emoteko behiakaz egiten zan komunikazinoa be azaltzen jaku.

Leku bakarra eta sasoi historiko bi: 36ko egun haxe eta gudaria Intxortara barriro bueltatzen dan eguna. Egun bi, garai bi, egoera bi eta bizitza oso bat. Garai batetik bestera salto egingo dogu behin eta barriro, eta azkenean bakarrik argituko da zer jazo zan benetan 36ko egun hatan. Gerrearen erdian, maitasunaren erruz itxi eben etsaiek elbarri gure gudaria, maiteari zer pasatuko begira egoalako trintxeratik kanpo.

Labur-zurrean, borobil-borobila da liburua. 36ko bonbardaketan hankea galdu, eta Intxortan lurperatuta dagoan hankearen bila doanean hilko da protagonistea. Bada, gudari zaharrak hankea, maitasuna eta, azken baten, bizia galduko dauz kontatzen jakun istorio honetan. Liburua laburra dan ginoan egiten jaku entretenigarri, baina halako zapore garratza be ixten dau barru-barruan. Gerra kontuakaitik izango da igual.

Liburua tragikoa da barren-barrenan, benetan be. Saizarbitoriak tituluan bertan be erakusten dau kolore ilun hori, gudari zaharrak gerrea galdu dauela dino-eta, hala frontean nola bizitzan. Autoreak berak autortzen dau gizonon miseria sakontzen espezialistea bihurtzen ari dala, eta, seguru asko, horrexegaitik idatzi eustan hurrengo hauxe nik erositako liburuan: “Desio dut gurea honako hauena baino istorio zoriontsuagoa izatea”.
Hala bedi!

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak