kritiken hemeroteka

7.316 kritika

Azken kritikak

« | »

Irene / Pako Aristi / Erein, 1987

Kontaketaren atsegina Jon Kortazar / Eguna, 1987-10-22

Pako Aristi gizon berriaren ausardiaz agertu zaigu euskal letratxoaren mundutxoan. Harrigarria agerpena, eta harrigarriagoa jarraipena. Bizitzeko idazle-ofizioa aukeratuz, nobeletan erakutsi du bere lanaren maila.

Irene. Tempo di adagio izenez argitaratu du bere trilogia famatuaren bigarren alea. Testuak déja vu, déja lu-aren inpresioa ematen badu ere, bere birtuteen berri sobera ematen digu. Abentura baten idazketa izan beharrean, idazketa baten abentura zela narratibagintza esan zen noizbait gure artean. Pako Aristi istorioen kontaketen alde agertzen zaigu, goizaldean kopak hartu ostean istorioek sortzen duten lilura bere orrialdeetan dindilizka utziz. Idazle tabernariaren trazak dituen honek nobela beltzaren —nobela soziologiko bates— tekniken eremuak maite ditu, eta bere kontakizunetan Chandler eta Garcia Marquez paseiatzen ikus ditzakegu. Bere lanean ez dira kasualitatez, deskripzioak eta ekintzak, elkarrizketak baino indartsuagoak.

Bizitza eta literatura apostulari baten kemenaz elkartzen saiatzen den Pako Aristik, beti erakutsi du mezuren bat adierazteko gogoa, bere nobelek gizartearen salakuntzan sakontzeko haizto zorrotzak izan nahi dutelarik.

Nire eritziz, ordea, hementxe datza kontaketa honen alderik eztabaidagarriena. Bere estilo tiemendistaz, eta piska bat esajeratuaz lagundurik (norbaitek pornografikoa deitzerik izango balu ere, Pakoren estiloa ez da pornografikoa, tremendista soila baino), biolentziari buruzko erreflexioa izan nahi nire nobela honek; eta mezu traszendenteren bat adieraztea izan da Pako Aristiren anbizioetako bat. Ene eritziz, oraindik ez du ongi moldatu poetika eta sinboloen arteko pasilu estua.

Onartu beharko dut anbientazio historikoa ez dela alperrikoa, dokumentazio-lana ere aipagarria izanik. Drama ruralaren mugetan mugitzen delako-edo (gizarte postindustrialaren generoa omen da nobela beltza), desorekaren bat nabaritzen zaio maila narratibo eta sinbolikoaren artean, tratamentu naif-ak pertsonaien, eta batez ere egoeren, konplexutasuna ongi estaliko ez balu bezala.

Idazleak baliapide narratiboak erabiltzen dakien bezain ederki munduaren aberastasuna adierazten jakingo duelakoan geratzen zaio —beste askoaren arteko— irakurle bat.

Eguna, 87-10-22



www.susa-literatura.eus



Azken kritikak

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Txema Arinas

Basa
Miren Amuriza

Usoa Alberdi Fernandez

Sofia Petrovna
Lidia Txukovskaia

Ibai Atutxa Ordeñana

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Peru Iparragirre

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Artxiboa

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Hedabideak