kritiken hemeroteka

7.634 kritika

Azken kritikak

« | »

Txillardegi eta Saizarbitoriaren Nobelagintza / Ibon Sarasola / Kriselu, 1975

Txillardegi eta Saizarbitoriaren Nobelagintza Xabier Gereño / Anaitasuna, 1975-04-15

Lur argitaletxea, aspaldion isilik egon ondoren, berriztatu egin da, zuzendaritzan aldaketa batzu eginik eta izena ere kanbiatuz (orain Kriselu deituko da).

Abonatuei bidali zaien gutun batetan, liburuen aurtengo programazioa agertzen da. Gaiei bagagozkie, honela banatzen dira liburuak: bost elaberri, lau saiaera eta hiru poesi bilduma. Guztitara, hamabi titulu. Abonatuentzako prezioa 150 pezeta izango da liburu bakoitzeko. Bulego berriaren helbidea: Calvo Sotelo, 26 – Donostia.

Lehen liburua “Txillardegi eta Saizarbitoriaren Nobelagintza” jaso berria dugu. Egilea, Ibon Sarasola. Azalean, euskal lauburuaren inguruan egindako saiaera piktoriko bat dator. Irudi berbera eramango dute liburu guztiek, eta azalaren kolore desberdinek bereiziko dituzte gaiak. Dirudienez, beltza izango da saiaeraren kolorea.

Maiz entzun dugu, euskal literatura kritika zorrotz baten premian dagoela, laudoriozkoak gehiegi ei dira eta. Hazkunde eskaseko literaturak, eta tamalez gurea horrelakoxea da, laguntza behar du, aurrera joan dadin; eta kritikariak zirkunstantzia hori kontutan hartu behar du. Bistan da, hazkunde gotorreko erdal literatura eta geurea ezin ditzakegula erregela berberaz juja. Baina, zorionez, euskal liburuen zerrenda ugarituz doa; eta beharbada zilegi da pentsatzea, urtean ehun bat titulu argitaratzen dituen gure hizkuntza honi ere heldu zaiola kalitatea demandatzeko garaia.

Ibon Sarasolak Txillardegiren hiru elaberri eta Saizarbitoriaren bat aztertzen ditu. Liburu on baten aurrean gaude, on baina eztabaidagarri baten aurrean; eta hau esaterakoan, kritikariak “Elsa Scheelen” elaberriari eskaintzen dizkion horrialdeak ditut gogoan.

Sarasolaren ustetan, Txillardegiren “Leturiaren egunkari ezkutua”k markatzen du euskal elaberrigintza tradizional eta modernoaren arteko lehen etendura. Aurreko giro baserritar eta arrantzalea baztertzen da, eta lehenbizikoz erabiltzen da euskaraz kaleko giroa. Baina iraultza hau ez da soilik pertsonaien inguruan gertatzen, zeren elaberrian erabiltzen diren gaiak, eta hauen aurrean ematen diren eritziak, ordurarte ezezagunak baitziren gure artean.

Txillardegik bere lehenbiziko elaberri horretan bide berri bat zabaldu zien euskal idazleei, eta hauetarik asko eta asko bide horretatik abiatu dira. Baina, Sarasolaren eritziz, Txillardegiren hurrengo bi elaberriek ez dute urrats berririk eman. Arrazoin horregatik “Peru Leartzako” eta “Elsa Scheelen”ek ez dute “Leturiaren egunkari ezkutua”k eduki zuen arrakasta lortu.

Huts hori betetzera, hau da, urrats berri bat ematera omen dator Ramon Saizarbitoriaren “Egunero hasten delako” elaberria, batez ere formaren aldetik, tema nahasketak trebeki erabiliz.

Sarasolak, bere saiaera honetan, bi autoreen hainbat pasarte kopiatu eta analizatzen ditu eredu bezela, azterketa hori irakurlearentzat gidari izan dadin, elaberri bat kritikatzerakoan.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Irati Majuelo

Xala
Cynthia Ozick

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ibon Egaña

Poesia, zaurien ukendu
Ainhoa Urien

Javier Rojo

Argiantza
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak