kritiken hemeroteka

7.671 kritika

Azken kritikak

« | »

Bide barrijak / Lauaxeta / Verdes Atxirika, 1931

Idazlientzat Lauaxeta / Euzkadi, 1932-01-17

Euzko-idazlien arte, eztabaida asko sortu dauz liburu batek. Euzkera barrija, egiten dabiltzazala, idazle batzuk. Egija ete? Gai onek garrantzija dauko, batez be gaurkoan idazten dabenentzat.

Gustijak bide-onetik ibilli gura geunke, baña bide ori, txarra edo ona dan, ezin jakin ba. Gustijok ago bat eztaukogu.

Bere kezka agertu darua, “Larreko” idazlari-maxubak. Beste batek idatziko baleuz, aren lerruak, ardurarik ez. Baña “Larreko”-ren itzak auzartu biar. Euzkera ulertu ezin? Nondik gaitz ori? Erdera-antza idazten ete dogulako? Euzkel-idazle zarren jarraille ez gabiltz, entzuten dogu. Yente xea nausi euzkerea ikasteko. Baña yente xeak zelan erabilliko leukez, gai barrijak? Oraingua aurrez-aurre daukogu, ez atzokua. Zarren jarraikitzalle, ixan gura gustijok.

Arein, antziñako arein bularretan ugatza edanak gaituzu, baña ondo azijak bai ete? Gaurko idazlien idazkera dala ta, eztabaida barik, zer-edo-zer jakin gura dogu. Euzkel-idazle onenen saillan diranak, mintza bediz, “Larreko” jaunak diñuan eleagaz.

Niretzako bere arrikada batzuk ixan dira, euzkera barrija egiten ari nazalako. Zarrik ez barririk eztago niretzako, gustija euzkera baizik ez. Idazkera, eztozu euzkerarena, bakotxaren idea-ispillu baño.

Gomutan dot, España’ko literatura, txirua zan aldijetan, zer jazo zan. Granada eta Fray Luis de Leon idazten asi ziranetan, erdera motza zan, landu-eza. Lateraz jakin bai, idazle oneik, eta bide-barrijetatik ari ziran. Beste batzuk ots-atzetik. Ikera, arrittu baitziran aren auzarkuntzagaz. Erdera ez, latera dozube idazkera ori.

Egunean erdera ez ete, arein idazkera? Bai eta klasiko dozuz. Erderaren ugatzik gozoena, arein liburubetan. Aldakuntza auxe ixan dala. Erriko erdera erabilten dabe beste errijetako idazlarijak? Ez dot uste yente xearen izketa darabillela. Nova sint batera, zarra barri bediz. Zarrai jarraitu, baña barrijak ixan bediz gogoyak. Azala daroe bardiña, mamiña ez.

Bildur gara, orain “Larreko”-ren itzak entzuki. Itzal daukijo idazle orreri ta belarri-zur gagoz. Gaizki baguazi, atzera eginen dogu. Asmo bat artuba naz. Agertuko? Olerkijetan sekulan geyago egin ez. Euzkerea galduteko ixan ezkero, oraingoen lanok, egin ez, eta kitu.

Aiko-maiko, eztabaida asko ixanen dira, onetzaz. Goiko mallan dagozan idazliak ots-egin biar. Ni ari naz, atia zabaldu dot eta etorri bediz gauza barririk daukoenak.

Azken kritikak

Kontu pribatu bat
Beppe Fenoglio

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Raymond Carver

Hasier Rekondo

Poesia kaiera
Raymond Carver

Javier Rojo

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Hasier Rekondo

Kafe tristearen balada
Carson McCullers

Aiora Sampedro

Izotzetan islatuak
Askoren artean

Nagore Fernandez

Emakumeagandik jaioak
Adrienne Rich

Amaia Alvarez Uria

Etxeko urak
Leire Bilbao

Igor Estankona

Dumitru biluzik
Koldo Izagirre

Javier Rojo

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Mikel Asurmendi

Aro beilegia
Lizar Begoña

Irati Majuelo

Argiantza
Pello Lizarralde

Ibai Atutxa Ordeñana

Orratza eta kaltea
Joanes Urkixo

Javier Rojo

Artxiboa

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Hedabideak