kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Neskazar / Amantxi / Aterako gera / Biozberak / Toribio Alzaga / Sendoa, 1994

Gure klasiko handi bat Iñaki Murua / Argia, 1995-05-07

Nazio bateko antzerki-idazle klasikoak, komediagile oparoak aipatzeko eskatuz gero, burura datozkigunak Moliere, Lope de Vega, Shakespeare eta horrelakoak dira. Eta euskaraz? Bat aukeratu beharko banu, Toribio Alzaga. Beste horien parean jartzeko modukoa ote da ordea? Ez dakit; seguru asko ez, baina gure literatura —gure historia bezala— eskasa eta pobrea izanik ere, horixe da dugun bakarra. Gutxien-gutxienik ezagutu egin heharko genuke eta, Alzagaren kasuan behintzat ziur nago, ezagutu ostean maitatu ere egingo dugu.

Izan ere, klasiko honek ez du zerikusirik euskal literaturako apaiz eta katixima zerrenda luzearekin: Toribio Alzaga kaletar soila zen, eta bere antzerkia, berriz, alai, jostalari eta dibertigarria. Hogeita hamarren hat obra idatzi zituen bere aldian. Bildumatxo honetan aurkezten zaizkigun laurek bitarte hori dena betetzen dute.

Alzaga ez zen izan antzerkigile hutsa, teatro gizon oso-osoa baizik. Antzertiak behar dituen alderdi guztiak beregan biltzen zituela esan liteke, teatrotik eta teatrorako bizi izan baitzen. Euskal antzertiaren historia laburrean, Donostian 2. karlistadaren ondoren sortu eta 1936ko gerra arte iraun zuen mugimendua dugu, izatekotan, gure “urrezko” aro bakarra, eta mugimendu horren bizkarrezurra da Alzaga.

Idazleen artean-eta, ohitura zabaldua da Donostiari burla eta mesprezioa egitea, gipuzkerari leporatzea euskararen gaitz guztien errua. Donostiarrek ez dute nire defentsaren beharrik baina, esan dezadan halere, beste hainbatetan errepikatua: hizkuntzaren alde zerbait egiten duenak ez du besteak gutxiago edo ezer ez egitearen erantzukizunik. Nahiko nuke nik, gipuzkeraz hainbat liburu —edo gehiago— egin balitz beste euskalkietan; Donostian adina lan —eta gehiago— argitaratuko balitz beste euskal hiriburuetan; eta nahiko nuke halaber Alzagaren garaian bezain bizia balitz gaurko donostiarren hizkuntza.

Beste egile donostiar batzuen lanak ere kaleratuko omen ditu aurki Auspoa Liburutegiak. Aita Zabalak ohi duen txukuntasunarekin. Orain, jendeak irakurtzea besterik ez da falta; irakurtzea eta, horretara animatuz gero, antzeztea. Hala biz.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak