kritiken hemeroteka

7.202 kritika

Azken kritikak

« | »

Neskazar / Amantxi / Aterako gera / Biozberak / Toribio Alzaga / Sendoa, 1994

Gure klasiko handi bat Iñaki Murua / Argia, 1995-05-07

Nazio bateko antzerki-idazle klasikoak, komediagile oparoak aipatzeko eskatuz gero, burura datozkigunak Moliere, Lope de Vega, Shakespeare eta horrelakoak dira. Eta euskaraz? Bat aukeratu beharko banu, Toribio Alzaga. Beste horien parean jartzeko modukoa ote da ordea? Ez dakit; seguru asko ez, baina gure literatura —gure historia bezala— eskasa eta pobrea izanik ere, horixe da dugun bakarra. Gutxien-gutxienik ezagutu egin heharko genuke eta, Alzagaren kasuan behintzat ziur nago, ezagutu ostean maitatu ere egingo dugu.

Izan ere, klasiko honek ez du zerikusirik euskal literaturako apaiz eta katixima zerrenda luzearekin: Toribio Alzaga kaletar soila zen, eta bere antzerkia, berriz, alai, jostalari eta dibertigarria. Hogeita hamarren hat obra idatzi zituen bere aldian. Bildumatxo honetan aurkezten zaizkigun laurek bitarte hori dena betetzen dute.

Alzaga ez zen izan antzerkigile hutsa, teatro gizon oso-osoa baizik. Antzertiak behar dituen alderdi guztiak beregan biltzen zituela esan liteke, teatrotik eta teatrorako bizi izan baitzen. Euskal antzertiaren historia laburrean, Donostian 2. karlistadaren ondoren sortu eta 1936ko gerra arte iraun zuen mugimendua dugu, izatekotan, gure “urrezko” aro bakarra, eta mugimendu horren bizkarrezurra da Alzaga.

Idazleen artean-eta, ohitura zabaldua da Donostiari burla eta mesprezioa egitea, gipuzkerari leporatzea euskararen gaitz guztien errua. Donostiarrek ez dute nire defentsaren beharrik baina, esan dezadan halere, beste hainbatetan errepikatua: hizkuntzaren alde zerbait egiten duenak ez du besteak gutxiago edo ezer ez egitearen erantzukizunik. Nahiko nuke nik, gipuzkeraz hainbat liburu —edo gehiago— egin balitz beste euskalkietan; Donostian adina lan —eta gehiago— argitaratuko balitz beste euskal hiriburuetan; eta nahiko nuke halaber Alzagaren garaian bezain bizia balitz gaurko donostiarren hizkuntza.

Beste egile donostiar batzuen lanak ere kaleratuko omen ditu aurki Auspoa Liburutegiak. Aita Zabalak ohi duen txukuntasunarekin. Orain, jendeak irakurtzea besterik ez da falta; irakurtzea eta, horretara animatuz gero, antzeztea. Hala biz.

Azken kritikak

Film zaharren kluba
Alberto Ladron Arana

Aiora Sampedro

Errepidean
Jack Kerouac

Joannes Jauregi

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Ibon Egaña

Ez erran deus
Jon Arretxe

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Aritz Gorrotxategi

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Peru Iparragirre

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Amaia Alvarez Uria

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Itxaro Borda

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Alex Uriarte Atxikallende

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Estibalitz Ezkerra

Inor ez delako profeta bere mendean
Asier Amezaga

Javier Rojo

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Retolaza

Ekaitza urrun
Joanes Urkixo

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Aiora Sampedro

Artxiboa

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Hedabideak