kritiken hemeroteka

7.752 kritika

Azken kritikak

« | »

Batita Haundia / Daniel Landart / Kutxa Fundazioa, 1994

Betiereko zoriona Itxaro Borda / Argia, 1995-01-08

Daniel Landart Dohoztiriko idazlearen azken liburuaren irakurtzean, burutik pasatzen da ur asko iragan dela Iparraldeko zubipeetan. Idazlearen aurkezteak ez du balio, aski ezaguna baita, eta eskualde honetako aspaldiko kultur-langilea. Aihen Ahula deitu oroitzapen liburuaz geroztik, halako ixilune batean egon da Daniel Landart, ez hargatik alferrik. 1993.ko Irun Saria eskuratu zuen, Batita Haundia nobelarekin.

Batita Haundia orain agertzen da, Andolin Eguzkitzaren hitzaurrrearekin. Iparraldeko errealitate rural gordina isladatzen da orrialdeetan zehar, azken urteotan egiten den bezala, hain zuzen Etxamendiren Gilentegiko Gilen eta Legorbururen Xoxoaren Kantua adibide. Hiltzera dean mundu eta jendarte baten hil-hurraneko hatsaren lekuko datozkigu obra hauek, izenik gabeko kulpabilitate sendimendu batetan oinarriturik.

Batita Haundia adin ederreko gizon osagarrikoa, bat-batean eritzen da, eta eri damazkien egunetan, bere bizi moldea aztertzen hasten da: ohorez eta agerian plantan eraman dituen urteetako itzaluneak ateratzen zaizkio. Batitaren kulpabilitate irudipen dorpea elizako seigarren manamenduaren haustearen inguruan borobilkatzen da: fedea errespetatu beharrak eta sexu desir bortitzak irauli eremu debekatuan egiaren erraiteko. Kulpabilitatea areagotzen dio, semeak apezgoa uztearen zinezko arrazoina azaltzeko manerak.

Liburua, dotrina kristianoaren gohainduraz izkribatua da. Elizak bekatu gisa konsideratzen dituenak oro biltzen ditu: emazteren tronpatzea, lizunkeria/tasuna, homosexualitea, eta haur-munstroaren erditzea Jainkoaren gaztigu. Iragan astunak ongi-hiltzea debekatzen dio Batita Handiari. Baina bada oraino beste kulpabilitate ardatz bat, hau Martin Ibarek garraiotzen duena: abertzaletasunarena. Gizon zaharra, bizitza osoan herriaren alde sutsuki arizanik, eritasunak jotzen duelarik etsiturik dabil. Nahigabe euskaldunaren —Batita— eta nahitara euskaldunaren —Matin Ibar— minak klinikako gelan juntatzen dira.

Daniel Landarten hizkera eta kontakera, biak iparraldeko tradizioaren hildoan kokatzen direla nabari da: aberats, leun, errealitate gogorraren aipatzeko hizkera lasaia. Baina beti harritzen gaitu iparraldeko idazleek eskaini liburuen ondar hostoetan hiztegitxo horren kausitzeak. Hain arrotzak girea elkar?

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Ibai Atutxa Ordeñana

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Aitor Francos

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Irati Majuelo

Abaro
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Jon Martin-Etxebeste

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Aiora Sampedro

Nola gorde errautsak kolkoan
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Igor Estankona

Tantaka
Peru Magdalena

Jon Martin-Etxebeste

Arroz urez
Mikel Antza -

Mikel Asurmendi

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Artxiboa

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Hedabideak