kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Batita Haundia / Daniel Landart / Kutxa Fundazioa, 1994

Betiereko zoriona Itxaro Borda / Argia, 1995-01-08

Daniel Landart Dohoztiriko idazlearen azken liburuaren irakurtzean, burutik pasatzen da ur asko iragan dela Iparraldeko zubipeetan. Idazlearen aurkezteak ez du balio, aski ezaguna baita, eta eskualde honetako aspaldiko kultur-langilea. Aihen Ahula deitu oroitzapen liburuaz geroztik, halako ixilune batean egon da Daniel Landart, ez hargatik alferrik. 1993.ko Irun Saria eskuratu zuen, Batita Haundia nobelarekin.

Batita Haundia orain agertzen da, Andolin Eguzkitzaren hitzaurrrearekin. Iparraldeko errealitate rural gordina isladatzen da orrialdeetan zehar, azken urteotan egiten den bezala, hain zuzen Etxamendiren Gilentegiko Gilen eta Legorbururen Xoxoaren Kantua adibide. Hiltzera dean mundu eta jendarte baten hil-hurraneko hatsaren lekuko datozkigu obra hauek, izenik gabeko kulpabilitate sendimendu batetan oinarriturik.

Batita Haundia adin ederreko gizon osagarrikoa, bat-batean eritzen da, eta eri damazkien egunetan, bere bizi moldea aztertzen hasten da: ohorez eta agerian plantan eraman dituen urteetako itzaluneak ateratzen zaizkio. Batitaren kulpabilitate irudipen dorpea elizako seigarren manamenduaren haustearen inguruan borobilkatzen da: fedea errespetatu beharrak eta sexu desir bortitzak irauli eremu debekatuan egiaren erraiteko. Kulpabilitatea areagotzen dio, semeak apezgoa uztearen zinezko arrazoina azaltzeko manerak.

Liburua, dotrina kristianoaren gohainduraz izkribatua da. Elizak bekatu gisa konsideratzen dituenak oro biltzen ditu: emazteren tronpatzea, lizunkeria/tasuna, homosexualitea, eta haur-munstroaren erditzea Jainkoaren gaztigu. Iragan astunak ongi-hiltzea debekatzen dio Batita Handiari. Baina bada oraino beste kulpabilitate ardatz bat, hau Martin Ibarek garraiotzen duena: abertzaletasunarena. Gizon zaharra, bizitza osoan herriaren alde sutsuki arizanik, eritasunak jotzen duelarik etsiturik dabil. Nahigabe euskaldunaren —Batita— eta nahitara euskaldunaren —Matin Ibar— minak klinikako gelan juntatzen dira.

Daniel Landarten hizkera eta kontakera, biak iparraldeko tradizioaren hildoan kokatzen direla nabari da: aberats, leun, errealitate gogorraren aipatzeko hizkera lasaia. Baina beti harritzen gaitu iparraldeko idazleek eskaini liburuen ondar hostoetan hiztegitxo horren kausitzeak. Hain arrotzak girea elkar?

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak