kritiken hemeroteka

7.599 kritika

Azken kritikak

« | »

Haizegua (El viento sur) / Martin Indaburu / Pamiela, 1994

Pasako usoak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1994-12-31

Liburu honen historia kuriosoa da. Egileak, Martin Indaburu zenak, koaderno bat idatzi omen zuen aldako usoei buruz, udazkenaldian zerutik barrena hegan pasatzen direnei buruz, alegia, zekien guztia jarriz bertan. Koaderno hori semeak aurkitu omen zuen, eta Pio Caro Barojaren laguna izaki, gizon jakitun eta ehiztari horri utzi zion. Koaderno horretan poema batzuk zeuden idatzita (hala dio Pio Caro Barojak berak hitzaurrean), eta berak ulertu ez zituenez (zuzenketa asko eta letra alanbikatua zuelako), Juan Garmendia Larrañaga tolosarrak itzuli behar izan zizkion. Itzulpena ona da eta testua interesgarria. Aditzera noa zergatik diodan hori.

Euskaraz usoei buruz idatzi den politenetakoa iruditu zait. Martín Indaburuk Zugarramurdin zuen baserria, Etxalarretik eta Saratik gertu. Beraz, bazekien zertaz idatzen zuen. Liburuak berezko grafia gordetzen du, baina ez dut uste euskal aritu mordo horietako inori eragozpenik edo zailtasunik jarriko dionik. Esan nahi dut, ulergarria dela. Esaldi honekin hasten da liburua: “Arimen eta usoen/ egaldacatzea da/ haizien arabera” Horrelako hasiera batek liburua irkaurtzeko gonbidapena egiten du, guk geuk gogo onez hartu izan duguna, noizean behin eta bakanka aurkitzen baitira halako hitz gozoak. Ez dut esango punta-puntako poesia denik, baina poemek oso ondo deskribatzen dakite mundu zehatz bat: ehiztariarena. Zehatzak dira usoen eta familia horretako hegaztien deskribapenak. Eta zoragarriak, paisaien deskribapenak, irudi natural eta sinpleen bidez eginak, gainera. Ez dezagun ahantz usoa dela euskal kantutegiko hegaztirik sarrienetakoa, askatasuna batzutan, emakume maitemindua, bestetan, sinbolizatuz.

Betalde, badakit liburu hau interesgarria dela, gure herrian lekutu den antropologo arrazarentzat. Bizimodu bat deskribatzen baitu: bizitza, paisaia, ulertzeko era bat. Gugandik urruti samar geratzen dena, hirikoak baikara, naturaren doinuak galdu ditugunak. Baina gure herri honen bazter batean entzungarriak dira oraindik, gaztainak erori eta mendiak gorri kolorea hartzen duenean, sutan balego bezala.

Azken kritikak

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Javier Rojo

Funanbulistaren beldurra
Karlos Gorrindo

Javier Rojo

Miñan
Amets Arzallus Antia

Arrate Beristain

VHS
Oier Guillan

Javier Rojo

Bost egun, bost gau
Manuel Tiago

Javier Rojo

Hiru geltoki lurrun
Galder Perez

Javier Rojo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Javier Rojo

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Hedabideak