kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Azken fusila / Edorta Jimenez / Susa, 1993

Gaixo Onofre! Itxaro Borda / Argia, 1994-05-01

“Atoiuntzia”z geroztik aldiro, Edorta Jimenezek errealitatearen xarmaz imaginaturik diren itsasadar miresgarrietara eramaiten gaitu. Ohitura bihurtu zaigu jadanik Gernikatik goiti doan bidean barna nolazpait Bilboraino heltzea. Mundaka inguratzen duten eta ostatuz ostatu doi bat ezagutzen ditugun herrietan kokatzen da Susaren eskutik datorkigun “Azken fusila” hau. Trabailu bortxatuetara kondenatu Espainiako Gerla Zibileko presoek zilatzen duten tunelaren saihetsetik iragaiten da Bermeora eta preseski Gaztelugatxera daraman errepide nagusia.

Gerla, tren, amodio eta beldur ixtorioa da “Azken fusila”, eta Edorta jimenezi ez zaio ahal ukatzen elaberriak erritmo bizian akulatzeko duen trebezia nahiz osagarria. Hain zuzen kondaketaren abiadurak eta itsasgatz pindar usainak gaitu erakartzen nobela honetan. Onofre, pertsonaia printzipala, gizon lotsatia, karana, garai ilun haietako behar den bezalakoa eta behar den bezala ezkondua, marinela, untzi bakartiaren gisa gerlaondo nahasi hartako zurrunbiloen olatu kexatuetan kulunkan dabil errepresioaren beldurraren eta makisen dauden bere adiskideek lagundu beharraren artean. Orrialdez orrialde irakurleak nahi lioke —idazleak ez baitu egin— Onofreri eskukaldi bat eman, dituen izuetarik eta atekagaitzetarik atera dadin. Ordea, irakurlearen indarrak beti deialdetan dira.

Gaiaren aldetik, harrigarria zaigu usu, haurrideak haurrideen kontra altxatu dituen Gerla Zibil horren ondorioetaz euskarazko hain idazkin gutiren aurkitzea. Noski, liburuetan ardura erreferentziak kausitzen dira, baina 1940tik 1955a arteko garaiaz balia xoilik Julio Llamazaresen eta Andolin Eguzkitzaren “Urkidian zehar” atzeman ditugu eta hauek erakutsi digute min zaharraren katea ez dela oraindik eten. Makisa bestelakoak izan arren erresistentziaren lekua hautak direla engoitik.

Bakioko txakolina bezain txinpartatsu irauten duen bizkaitarrez izkribaturik dira gainera Onofre gaixoaren miseriak eta zorionak. Bizkaitar euskalkia makis bat gehiago al da?

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak