kritiken hemeroteka

7.393 kritika

Azken kritikak

« | »

Azken fusila / Edorta Jimenez / Susa, 1993

Gaixo Onofre! Itxaro Borda / Argia, 1994-05-01

“Atoiuntzia”z geroztik aldiro, Edorta Jimenezek errealitatearen xarmaz imaginaturik diren itsasadar miresgarrietara eramaiten gaitu. Ohitura bihurtu zaigu jadanik Gernikatik goiti doan bidean barna nolazpait Bilboraino heltzea. Mundaka inguratzen duten eta ostatuz ostatu doi bat ezagutzen ditugun herrietan kokatzen da Susaren eskutik datorkigun “Azken fusila” hau. Trabailu bortxatuetara kondenatu Espainiako Gerla Zibileko presoek zilatzen duten tunelaren saihetsetik iragaiten da Bermeora eta preseski Gaztelugatxera daraman errepide nagusia.

Gerla, tren, amodio eta beldur ixtorioa da “Azken fusila”, eta Edorta jimenezi ez zaio ahal ukatzen elaberriak erritmo bizian akulatzeko duen trebezia nahiz osagarria. Hain zuzen kondaketaren abiadurak eta itsasgatz pindar usainak gaitu erakartzen nobela honetan. Onofre, pertsonaia printzipala, gizon lotsatia, karana, garai ilun haietako behar den bezalakoa eta behar den bezala ezkondua, marinela, untzi bakartiaren gisa gerlaondo nahasi hartako zurrunbiloen olatu kexatuetan kulunkan dabil errepresioaren beldurraren eta makisen dauden bere adiskideek lagundu beharraren artean. Orrialdez orrialde irakurleak nahi lioke —idazleak ez baitu egin— Onofreri eskukaldi bat eman, dituen izuetarik eta atekagaitzetarik atera dadin. Ordea, irakurlearen indarrak beti deialdetan dira.

Gaiaren aldetik, harrigarria zaigu usu, haurrideak haurrideen kontra altxatu dituen Gerla Zibil horren ondorioetaz euskarazko hain idazkin gutiren aurkitzea. Noski, liburuetan ardura erreferentziak kausitzen dira, baina 1940tik 1955a arteko garaiaz balia xoilik Julio Llamazaresen eta Andolin Eguzkitzaren “Urkidian zehar” atzeman ditugu eta hauek erakutsi digute min zaharraren katea ez dela oraindik eten. Makisa bestelakoak izan arren erresistentziaren lekua hautak direla engoitik.

Bakioko txakolina bezain txinpartatsu irauten duen bizkaitarrez izkribaturik dira gainera Onofre gaixoaren miseriak eta zorionak. Bizkaitar euskalkia makis bat gehiago al da?

Azken kritikak

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Poesia kaiera
John Berger

Joannes Jauregi

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Iratxe Esparza

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Isiltasunaren itsasargia
Ibon Martin

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Alaitz Andreu

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Hektor Rodriguez

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak