kritiken hemeroteka

7.634 kritika

Azken kritikak

« | »

Mimodramak eta ikonoak / Juan Mari Lekuona / Erein, 1990

Mimodramak eta ikonoak Patxi Ezkiaga / Argia, 1991-10-06

Sarritan irakurri dut liburua eta, oso laburki bada ere, nolabait Juan Mari Lekuonaren poesiaren azaleko hitzaren pean dauden drama eta keinuak azpimarratu nahi nituzke.

Uste dut errazegia litzatekeela poesia idaztera bultzatzen gaituzten beharkizunei irekita legokeen ikusmira subjetiboa ahantziz, “gaia eta motiboa”ren antzeko kontzeptu poetikoetan gelditzea. Agian subjetiboegia izatearen arriskuan egon arren, Lekuonaren “Mimodramak eta ikonoak” poemarioa alde batetik “exorzismo” dela esango nuke —tabuak eta esfinjeak irauli nahi lituzkeena— eta “mito” bestetik, norberatasunak gorputza eta bizikera institiboa askatu eta berrasimilatu dituen neurrian.

Exorzismoaren drama mingarria dela Lekuonak garbi azaltzen digun ideia da, bere xarmari pean datzan antinorberatasuna, berak kontrolatzen duen norberatasunaren erreflejoak eta sentimenduak bezain boteretsua izanik.

Bestalde, poemarioan badirudi dramaren amaigabetasuna adierazi nahi dela, mitogintzaren ikuspegi subjetiboaren sujetoa, gorputza eta mundua bereiztezinak diren heinean. Esango nuke Juan Mari Lekuonak amaierarik gabeko aktibotasun transitiboa jarri duela bere olerkigintzaren helburu bezala.

Guztiz estrukturatuta egoteagatik ere, sikologikoki, mitikoki eta existentzialki oso somaria iruditu zait eta “Ilargiaren Eskola”n agertzen zaigun munduarekin konparatuz badirudi historia, politika, jendea eta antzeko errealitate ideal eta sentsualez osaturiko kanpoko mundu batetik guztiz barnekoi bateranzko bidaian abiatu zaigula.

Norainokoa izan den bidaia eta zenbaterainokoa aldaketa definitzea irakurle bakoitzari dagokion lana da, norberari dagokion bezala aztertzea zein neurritan lortu duen poetak bien, kanpoko eta barneko munduen besarkada simultaneoa uztartzea, azken batez, Goethek zioen bezala, bien, gauzen eta izpirituen munduekiko zintzotasunean bizi beharrean aurkitzen bait gara.

Dena dela, lehen adierazi dugun bizikera instintiboaten askapenak geroko berrasimilaketak adina garrantzia duenez, badirudi poesia hain subjetiboan badagoela topagunea non bikoitza den exozismoaren eskaintza: alde batetik askapenari dagozkion ispiluaren isladaketak eta pertzeptzio subjetiboak; bestetik berrasimilaketari dagokion mitogintza.

Azaletik alderantziz ematen badu ere, badut halako susmoa, hots, poema hierofantiko hauek osatzen duten harri Sisifora honetan, hainbat aldiz deiadarkatzen zaigun Naturarena bezain garrantzizkoa dela poeta beraren pisua.

Sinbologiak soilik eskain dezaken mota bereziko gozamen estetikoaren atzetik dabilenak badu egarriari asetze bat emateko iturririk.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Irati Majuelo

Xala
Cynthia Ozick

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ibon Egaña

Poesia, zaurien ukendu
Ainhoa Urien

Javier Rojo

Argiantza
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak