kritiken hemeroteka

7.572 kritika

Azken kritikak

« | »

Mimodramak eta ikonoak / Juan Mari Lekuona / Erein, 1990

Mimodramak eta ikonoak Patxi Ezkiaga / Argia, 1991-10-06

Sarritan irakurri dut liburua eta, oso laburki bada ere, nolabait Juan Mari Lekuonaren poesiaren azaleko hitzaren pean dauden drama eta keinuak azpimarratu nahi nituzke.

Uste dut errazegia litzatekeela poesia idaztera bultzatzen gaituzten beharkizunei irekita legokeen ikusmira subjetiboa ahantziz, “gaia eta motiboa”ren antzeko kontzeptu poetikoetan gelditzea. Agian subjetiboegia izatearen arriskuan egon arren, Lekuonaren “Mimodramak eta ikonoak” poemarioa alde batetik “exorzismo” dela esango nuke —tabuak eta esfinjeak irauli nahi lituzkeena— eta “mito” bestetik, norberatasunak gorputza eta bizikera institiboa askatu eta berrasimilatu dituen neurrian.

Exorzismoaren drama mingarria dela Lekuonak garbi azaltzen digun ideia da, bere xarmari pean datzan antinorberatasuna, berak kontrolatzen duen norberatasunaren erreflejoak eta sentimenduak bezain boteretsua izanik.

Bestalde, poemarioan badirudi dramaren amaigabetasuna adierazi nahi dela, mitogintzaren ikuspegi subjetiboaren sujetoa, gorputza eta mundua bereiztezinak diren heinean. Esango nuke Juan Mari Lekuonak amaierarik gabeko aktibotasun transitiboa jarri duela bere olerkigintzaren helburu bezala.

Guztiz estrukturatuta egoteagatik ere, sikologikoki, mitikoki eta existentzialki oso somaria iruditu zait eta “Ilargiaren Eskola”n agertzen zaigun munduarekin konparatuz badirudi historia, politika, jendea eta antzeko errealitate ideal eta sentsualez osaturiko kanpoko mundu batetik guztiz barnekoi bateranzko bidaian abiatu zaigula.

Norainokoa izan den bidaia eta zenbaterainokoa aldaketa definitzea irakurle bakoitzari dagokion lana da, norberari dagokion bezala aztertzea zein neurritan lortu duen poetak bien, kanpoko eta barneko munduen besarkada simultaneoa uztartzea, azken batez, Goethek zioen bezala, bien, gauzen eta izpirituen munduekiko zintzotasunean bizi beharrean aurkitzen bait gara.

Dena dela, lehen adierazi dugun bizikera instintiboaten askapenak geroko berrasimilaketak adina garrantzia duenez, badirudi poesia hain subjetiboan badagoela topagunea non bikoitza den exozismoaren eskaintza: alde batetik askapenari dagozkion ispiluaren isladaketak eta pertzeptzio subjetiboak; bestetik berrasimilaketari dagokion mitogintza.

Azaletik alderantziz ematen badu ere, badut halako susmoa, hots, poema hierofantiko hauek osatzen duten harri Sisifora honetan, hainbat aldiz deiadarkatzen zaigun Naturarena bezain garrantzizkoa dela poeta beraren pisua.

Sinbologiak soilik eskain dezaken mota bereziko gozamen estetikoaren atzetik dabilenak badu egarriari asetze bat emateko iturririk.

Azken kritikak

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Bitakora kaiera
Ibon Sarasola

Mikel Urkixo Aierdi

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Marta Goikoetxea

Miserikordia etxea
Joan Margarit

Jose Luis Padron

Argiantza
Pello Lizarralde

Aiora Sampedro

Hotz industriala
Julen Belamuno

Joannes Jauregi

Hotz industriala
Julen Belamuno

Ibon Egaña

Hotz industriala
Julen Belamuno

Javier Rojo

Noiz arte arrazoi
Juan Kruz Igerabide

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Irati Majuelo

Isiltasuna
Eneritz Artetxe Aranaz

Javier Rojo

Artxiboa

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Hedabideak