kritiken hemeroteka

7.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Larrosak, noizean behin / Jon Iriberri / Erein, 1990

Poesia xinple eta intimista argazkiarendako Juan Luis Zabala / Argia, 1990-09-30

Gerardo Markuleta literaturari gogor eutsita bizi den txantxiku gaztea da. Hispaniar filologia egiten ari zela ezagutu nuenetik argi antzematen zitzaion bizio lotsagarri petral horrek hartua zuela. Urte batzu geroago, Oñatiko festetan, keak here menpean hartua zuen kobazulo tankerako taberna txiki batean azkenurren tragua hartzen ari nintzela, besotik heldu zidan, euskaraz mintzo, ea zer moduz bizi nintzen galdezka. Ez nuen ezagutu, berak azaldu behar izan zidan nor zen eta, ondoren, euskaraz idazten hasia zela ere esan zidan. Poz berezi bat sentitu nuela dut gogoan, kobazulo estu samar hartako giro hordigarriak —oihartzunak oihua bezala— multiplikatutako poza. Literaturaren bizio zentzugabe eta inmoral samarra bizi dugunoi poza ematen bait digu geure pareko bat edo beste ere badela egiaztatzeak, are gehiago geure adin berberetsukoak badira.

Geroztik, Gerardo Markuleta euskal literaturaren ageriko zirkuitu estuetan barrena ikusi ahal izan dut tarteka eta, azkenik, bere poema liburu bat ere heldu zait eskuetara, berak Jon Iriberriri egotzia.

Bi ezaugarri iruditu zait dituela liburuak aipagarri batez ere: xinpletasuna eta intimismoa. Eta bat etorri dira ezaugarri horiek Gerardo Markuletak ARGIAn bertan idatzitakoekin: poetak berak dio bere lana euskal poesiaren bi adar nagusietatik aparte geratzen dela: joera surrealistako poesiatik zein joera sozialeko poesiatik. Ez da beharbada Iriberri poesia xinple (ez surrealista) eta intimista (ez soziala) egiten duen bakarra, baina arrazoi bide du bere lana bide horretatik dabilela esaterakoan.

Iriberriren poesia xinple, ulerterraz eta intimista honi primitiboa deituko nioke neuk: poesiaren kontzepturik zaharrenari eta zabalduenari dagokiona, alegia. Iriberrik Markuletaren barnea husten du hizkuntzaren moldeetara, zuzen eta zintzo, aparteko biribilketa edo bihurrikeriarik gabe, prosazko idazkera arruntaren arau tipografikoak ere errespetatuz, eta betiere edertasun xinple eta apal baten bila “argazkiarendako”.

Esandakoekin ez dut inola ere Iriberriren liburuaren eta poesibidearen balioa gutxietsi nahi, ezta hurrik eman ere, neroni ere oso atsegin bait zait. Egiten asmatuz gero, edertasunaren bilaketak fruitu ederrik ematen badu, noizean behin larrosa eder, fresko eta biziren bat ikusteko eta usaintzeko aukera eskaintzen badu poetak, orduan merezi du poesia primitiboa irakurtzea ere, eta kasu honetan liburuak izenburutik bertatik agintzen duena bete egiten dela iruditu zait neuri behintzat. Lorategia zaintzen eta zabaltzen hasteko moduan haiz, Gerardo.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Igor Estankona

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Joannes Jauregi

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Ezra Pound

Igor Estankona

6012
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Peru Iparragirre

Septentrio
Aurelia Arkotxa

Aritz Galarraga

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Javier Rojo

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Aiora Sampedro

Arrotza
Albert Camus

Joannes Jauregi

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Estibalitz Ezkerra

Azala erre
Danele Sarriugarte

Hasier Rekondo

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Javier Rojo

Artxiboa

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Hedabideak