« “Marginalia”: razionalitate marxista-leninistaren bidetik | Narraztien mintzoa »

Urkamendira bideko erreportaia / Julius Fucik (Elena Ituarte) / Txalaparta, 1988

Urkamendira bideko erreportaia Dabid Zuazalde / Argia, 1988-07-30

Julius Fucik kazetari txekiar komunista, Gestapok atxilotu zuen 1942an, eta bortizki torturatu eta gartzelan eduki ondoren 1943an afusilatu zuten naziek. Gartzelan zegoela, zer zetorkion jakinda, izkutuan idatzi zituen liburu honetako zatiak eta ixilpean nola hala aterarazi espetxetik, bera hil ondoren argitaratu zen liburu hau osatuz.

Liburu gogorra da, latza, eta aldi berean ederra. Izua eta sua pizten dizkizu, sentimendu eta pentsamendu anitz sortarazten dizkizu. Ikaragarria da irakurtzen duzuna, eta ikaragarriagoa idazlearen egoera imajinatzea, jakitea hau ez dela nobela bat. Aipagarriena, idazleak erakusten duen etengabeko konfidantza, inoiz etsi gabe beti alderdi komunistaren antolamendua eta propaganda buruan, eta baita ere Fuciken luzidotasuna: berebizikoak dira adibidez, gartzelazainen erretratuak, “figuratxoak”.

Argitalpen honek itzulpengintzaz jarduteko hizpidea ematen digu. Hainbeste hutsune dugunez, zaila da nondik hasi erabakitzen, baina bada joera orokor bat: gure inguruan, mendebaldeko kulturan, nagusi eta ezagun diren izen handienen tituluak euskaratzea; hori ondo dago, beharrezkoa ere bada, gu ere kultura horren seme-alaba bait gara, eta euskaraz ez badugu edaten bertatik erdaraz egin beharko bait dugu. Baina horrez gainera, bada beste literatura bat, bertze literatura batzuk. Egile batzuk nonnahi ezagun eta ospetsu bihurtzeko, beren kalitatea dute frogagiritzat; baina hori ukatu gabe, iragazki ideologikoek berealdiko indarra dute: nazio batzuen indar inperialistak eta klase batzuen interesak filtratzen dute Parnasorako bidea.

Horregatik, bere buruaren jabe izango den Euskal Herria nahi badugu, geure erreferentziak bilatzeko aske izan behar dugu. Alderdi honetatik, bikain deritzogu itzulpen hautapen honi, eta segida izatea espero dugu, bai “Txalaparta”n bai bestelako argitaletxeetan.

Ahantzi baino lehen esan dezadan Antton Azkargortaren hitzaurrea dakarrela liburuak. Frantzia eta Espainiako espetxeetan horrenbeste adiskide, lagun eta senide dituen herri honek, harrera ona egingo ahal dio Julius Fucik txekiarrari! Badugu behintzat horretarako arrazoirik.