kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Urkidian zehar / Andolin Eguzkitza / Pamiela, 1987

Urkidian zehar Xabier Mendiguren / Argia, 1988-01-10

Jaurlaritzaren beka jasota burutu zuen Eguzkitzak bere bigarren nobela hau. Bertan Nerbioiko ezkerraldean —zehazkiago Santurtzin— bizi den familia abertzale baten pasadizoak kontatzen zaizkigu, 36ko gerra inguruan, bat edo beste aurretik eta beste asko ondotik. Badirudi urte ilun haietan abertzaletasunaren garra eta zuzia bere oinordekoei pasatzen jakin zuten guzti haiei omenaldi bat egin nahi izan diela Andolinek, eta ez dakit ze neurritaraino izan daitekeen autobiografikoa (bada tartean Andolinen moduan alemana ikastera edo kanpora doan norbait ere)

Xehetasun horiek ez zaizkigu axola ordea. Hemen garrantzia duena, pisu nagusia esango nuke nik, kontatzeko modua da. Faulknerrez geroztik arras ezaguna den teknika erabiltzen du: protagonista desberdinek nork bere ahotsez kontatzen dute berea. Berbaldi guzti hauek lehen pertsonakoak dira; gehienak emakumezkoak, eta bere buruaz ez baina senide hurbilez ari direnak: familiaren, hitzaren eta orohar kulturaren transmititzaileak emakumeak izan ohi direla erakusteko modua. Salbuespena Innsbruckera doan mutilarena da.

Nik huts larri bat kausitzen diot, alegia, mintzo horiek ez dutela elkarren arteko bereizgarriak, hau da, denak berdin ari direla, nortasuna emango dien ezaugarririk gabe, teknika horren baliagarritasun alperrikalduz, nere ustetan.

Aurrekoari loturik hizkera bera: ahozkotasunera hurbiltzen saiatzen dela dirudi, naturaltasunari eusten behinipehin. Emaitza ordea, oso bestelakoa da: ez hemengo ez hango ez den hizkuntz eredu bat darabil, guztiz artifiziala suertatzen dena. Badakit hau batuaren arazoarekin dagoela loturik eta antzeko nahasketa egiten zuela, esate bateaa, Aresti behiala laidotu gaur laudatuak. Erro sakonagoak ditu ordea kako honek: sakoneko gaia neurri haundi batean ahozko transmisioa izanik, transmisio hori jaso ez duen hizkuntzan ematen du Andolinek; ez da hori bakarrik, holako traduzio-traizioak ugari baitira (cf. Manu militari): Eguzkitzari gertatzen zaiona da ez duela nahikoa hizkuntz erreferentziarik, ez behar bezalakorik behintzat (kontua ez da oker jarritako aditzak txukuntze hutsez konpontzen)

Pasadizoa bera, liburuan zehar kontatzen zaiguna, ez da berez inportantea, eta egiten zaizkigun errepikaketak, behin eta berriz kontu berberetara itzultzea, propio egindakoak dira, sakoneko gaia beste bat delako ziurrenik. Hala ere, biribilketa horiekin azkenerako irakurlea aspertzeko arriskua dago.

Azken finean, saio interesgarria iruditu zait Andolinena, baina huts egina, hizkuntz arrazoi horiek direla medio.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak