kritiken hemeroteka

7.877 kritika

Azken kritikak

« | »

Marinel zaharrak / Joseba Sarrionandia / Elkar, 1987

Literaturatik bizitzara Jon Kortazar / Eguna, 1988-01-07

“Marinel zaharrak” libururaren “irakurleentzako abisua”n, idazlearen asmoen nondik norakoa aski garbi agertzen da, eta irakurleak eskerrak eman beharko dizkio idazleaki, Joseba Sarrionandiari, hasi aurretik barne bidaiaren gida eskeintzen diolako.

“Abisua” bukatzear dagoenean, hauxe adieraziko digu idazleak: Euskal poesia itsasoaren eta lurraren mugaldeko marinel ostatu bat legez imajinatu nahi nuke, eta bertan eseri, ezen gu —pirata ingles harek esan zezakeen bezala— tolerantziarako eta taberna batetan edateko jaio gara. Eta euskal erresistentzian jarraitzeko ere jaio gara. Bizitza eta desioen arteko hiato larrian idatzitako liburua, errealitate eta literaturaren arteko borrokatik agerturiko oinaze latza. Badirudi bizitzak, literaturak baino poema hobeagorik idazteko gai dela, eta liburu honek errealitateak idatziriko poemen oihartzuna harrapatu nahi luke.

Bestalde, eta bigarren zita honek goian doanaren esanahia osatzen du, poesia hau “agonian bezala” esana dago, “agonia bizitzaren aldeko burruka den aldetik”, idazleak nahi duen bezala, eta era, berean, agoniak badu ohizko zentzua, heriotza aurreko unea, ezina, ezinezko, ezinbestekoaren mugetan aurkitzen denaren larridura.

Horrexegatik gogorra da liburua, baina gogortasunean ere, aurkituko du irakurleak sentipena dilindan. Batzutan, ez guk nahi izan hainako, liburuak mantentzen du guk maite genuen “Izuen”eneko lirikotasuna. Besteetan, gogortasuna agortu egiten da bere gogortasunean, baina inoiz ere ez, irakurlearengan harridura, laborria sortu gabe.

Bukatu egin du Josebak estetizismoaz. Bukatu egin zaizkio estetizismo aroak. Pott bandaren barnean nagusiak ziren sinbolismo kutsu eta espresionismoaren eraginetatik, hura ahaztuxea, eta beste hau indartua gertatu dira liburu honetan. Esaldi soil eta zuzenen armiarma bukatzen denean, espresionismoak, sentatzioak baino barrurago dagoen barne-munduaren adierazpen den espresamoldeak, ematen dio liburuari indarra.

Hortik aparte, liburu ezezkorra dugu, maldan behera doana, idazlearen esperientziari atxikia. Eszeptizismoa umore beltza bihurtzerakoan, bidaiatzeko gogoa urduritasun gauzatzen denean, norberaren ahaleginaren deuseza (“Gu poeta gara, baina ez gara mundura heldul haro berririk igortzera, ez lur berririk”) korapilatzen eta pilatzen denean, azken orrialdea jiratzerakoan, idazleari eta irakurleari geratuko zaie agonia orduko azukrearen mingostasuna ezpainetan. Ez dakit zein neurritan gorpuzten den sentimentuetan ideologia, baina, liburu honetan, Jainkoa, zenbat samin, zenbat oinaze!

Eguna, 88-01-07



www.susa-literatura.eus



Azken kritikak

Begiak zabalduko zaizkizue
Irati Jimenez

Anjel Lertxundi

Totelak
Fermin Etxegoien

Anjel Lertxundi

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Anjel Lertxundi

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Irati Majuelo

Totelak
Fermin Etxegoien

Ibon Egaña

Motx-motxean
Juan Kruz Igerabide

Karla Fernández de Bengoa Vázquez

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Hedabideak